Κυριακή, 30 Σεπτεμβρίου 2018

ΙΩΑΝΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ 1900 ΒΑΣΑΡΑΣ ΛΑΚΩΝΙΑΣ - 1981 ΑΘΗΝΑ

Το καλοκαίρι του 1915 ξεκινούσε ο Γιάννης, ο δευτερότοκος γιος του Νίκου Θεοδωρακόπουλου από τον Βασσαρά, ένα χωριό στις υπώρειες του
Πάρνωνα, πεζή, για να έρθει στην Αθήνα. Ήταν 15 χρόνων και ήθελε να λάβει μέρος στο διαγωνισμό που είχε προκηρύξει η Ριζάρειος Σχολή, για να εισαχθεί ως οικότροφος στο ερχόμενο σχολικό έτος, 
Οι εξετάσεις έγιναν την ορισμένη μέρα, αλλά η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αργούσε. 
Ο Γιάννης βιαζόταν, γιατί τα χρήματα που είχε στο δισάκι του τελείωναν. 
Χαμένο παιδί, μόνο του μέσα στην άγνωστη Αθήνα, αποφάσισε να πάει στο υπουργείο Παιδείας για να μάθει αν πέτυχε. 

Με το θάρρος του αγνού παιδιού της επαρχίας, αφού μπόρεσε να ξεγλιστρήσει μέσα από πολλές πόρτες, έφτασε στο υπουργικό γραφείο. 
Ο υπουργός Γ. Θεοτόκης δέχονταν εκείνη την ώρα το κοινό. 
Ο Γιάννης, όταν ήρθε η σειρά του, του είπε το πρόβλημα του. 
Ο υπουργός χτύπησε το κουδούνι, ζήτησε τα αποτελέσματα του διαγωνισμού και χαμογελώντας είπε στον μικρό «Μπαίνεις πρώτος»! 
Έτσι ο Γιάννης έγινε με το σπαθί του Ριζαρίτης, φόρεσε ράσο και έμαθε και την ψαλτική. 
Οταν τελείωσε, πάντα πρώτος, αποφάσισε η Σχολή να του χορηγήσει υποτροφία· αλλά φυσικά για να σπουδάσει Θεολογία. 
Εκεί τα πράγματα σκάλωσαν και ήρθε τελικά σαν από μηχανής θεός ο πρωτότοκος αδελφός, που δούλευε από μερικά χρόνια στις Ηνωμένες Πολιτείες και που προθυμοποιήθηκε να τον στείλει αδέσμευτο στη Βιέννη. 
Γιατί διάλεξε ο Γιάννης τότε τη Βιέννη, δεν ξέρω. 
Πέρασε εκεί δυο χρόνια, που δεν πήγαν χαμένα. 
Τα χρόνια αυτά της Βιέννης ήταν χρόνια προσανατολισμού. 
Διψασμένος γενικά για γνώση φιλοσοφική, την αναζητούσε σε όλον τον ορίζοντα του επιστητού. 
Παρακολουθούσε, εκτός από φιλοσοφία, μαθήματα ανατομίας, φυσιολογίας και φιλολογίας. 
Σταχυολογούσε από παντού. 
Επεξέτεινε την εποπτεία όπου τον έσπρωχνε η περιέργεια του και η αγάπη του. 
Δεν είχε βρει ακόμη το δρόμο του. 
Τον βρήκε όταν αποφάσισε να έλθει στη Χαϊδελβέργη, το 1922. 
Εκεί, πολύ πιο ώριμο, προσδιορίζουν το δρόμο τους δύο πρόσωπα, ένας μεγάλος δάσκαλος, ο Rickert, και ένας σοφός, χωρίς κανένα ακαδημαϊκό τίτλο, ένας νους ακατάστατος, πελαγωμένος μέσα στις ίδιες τις γνώσεις του, ένας μεγαλοφυής αποτυχημένος, ένα φαινόμενο ανιδιοτέλειας, ευγένειας και ανθρωπιάς, που οι λίγοι που τώρα τον θυμόμαστε - δεν έχει γράψει τίποτε - αποκαλυπτόμαστε μπρος στη μνήμη του: ο Kurt Wildhagen. 
Τούτα τα λόγια και προπαντός όσα έγραψε ο Γιάννης Θεοδωρακόπουλος στο τελευταίο βιβλίο του «Αγαπημένη μου Χαϊδελβέργη», είναι ίσως το μόνο μνημόσυνο που έγινε γι' αυτόν τον έξοχο άνθρωπο, που πέρασε χωρίς να αφήσει ίχνη πίσω του.
Θεοδωρακόπουλος, Ράμμος, Χρυσικός. Τρεις ακαδημαϊκοί που ετίμησαν τον τίτλο τους.

Ο Rickert δίδαξε στον Γιάννη Θεοδωρακόπουλο συστηματικά τη γραμματική, το συντακτικό, το ετυμολογικό της φιλοσοφίας.
Ο άλλος του έδωσε μια καλλιέργεια, που εκτείνονταν σε πολλά τα πεδία. 
Ήταν ο Μέντωρ του. Ήταν ένας πνευματικός πατέρας, που καμάρωνε για το παιδί του. 
Οι σπουδές του γύρω από το φιλοσοφικό focus έπαιρναν πια μια καθαρή μορφή. Ήξερε πια που πήγαινε. 
Δεν νομίζω πως θα ήταν λάθος να διακρίνω σχηματικά την πορεία του σε τρεις φάσεις. Ο Γιάννης σπουδάζει Rickert και Windelband. 
Εντάσσεται στη νεοκαντιανή σχολή της Βάδης. Αυτή είναι η πρώτη φάση. Στη δεύτερη μεταβαίνει από τον Rickert στον Kant. 
Διαποτίζεται από τις τρεις μεγάλες «Κριτικές». Ακολουθεί ύστερα η πιο σημαντική φάση. 
Ο Γιάννης μεταβαίνει από τον Kant στον Πλάτωνα. Και εκεί στάθηκε ως το τέλος της ζωής του. Είδε τον Πλάτωνα πλατύτερα από ό,τι τον είδε ο Natorp. 
Δεν συνέλαβε την ιδέα μόνο σαν γνωσιολογική αρχή, αλλά όπως αυτός προσωπικά την συνέλαβε, αποφασιστικά βοηθημένος από την ευρύτερη κοσμοθεωρητική εποπτεία περί αξιών της σχολής της Βάδης. 

Από αυτήν την αφετηρία, οδεύοντας όλο βαθύτερα μέσα στον απέραντο πλατωνικό κόσμο, ο Θεοδωρακόπουλος βρήκε τον εαυτό του. Έγινε αυτοδύναμος. Κατέκτησε την απόλυτα προσωπική του θέση μέσα στη σύγχρονη φιλοσοφία. Αυτό δεν σημαίνει ότι αγνόησε τους άλλους μεγάλους της φιλοσοφίας, ιδίως τον Αριστοτέλη και τον Έγελο.

 Γι' αυτό είπα ότι θέλησα να δώσω σχηματικά την κυρίαρχη τάση που χαρακτηρίζει την εξέλιξη του. Όπως κάθε σοβαρός σπουδαστής της εποχής εκείνης στη Γερμανία, ιδίως κάθε νέος επιδιδόμενος σε ανθρωπιστικές σπουδές, πλάι στους μεγάλους του κλάδου του, ο Γιάννης λάτρευε και ένα άλλο θεό, το Goethe. 
Τόσο ο Rickert όσο και ο Wildhagen κι ακόμα ο φίλος του, ο μεγάλος κριτικός Gundolf του άνοιξαν τις πύλες προς τον απέραντο γκαιτικό κόσμο, που συνοψίζει μια τιτανική παρουσία στο γερμανικό πολιτισμό, εκείνον που είχε στις ώρες του μεγαλείου του τις πύλες του ανοιχτές και προς το γαλλικό και προς το αγγλικό πνεύμα.
 Ο Γιάννης έπινε από αυτή την ανεξάντλητη νερομάνα ως το τέλος της ζωής του. 
Το κύριο κατόρθωμα του Γιάννη Θεοδωρακόπουλου ήταν, όλο αυτό το τεράστιο φορτίο γερμανικής παιδείας να το κυριαρχήσει τόσο ώστε να το μετουσιώσει σε κάτι ελληνικό μέσα του, να το υποτάξει στη δική του ελληνική προσωπικότητα. 
Αυτό είναι το μεγάλο επίτευγμα. Οταν το 1928 γύρισε ο Θεοδωρακόπουλος από τη Γερμανία, είχε δημοσιεύσει τη διδακτορική διατριβή του Platons Dialektik des Seins στη σειρά των «Χαϊδελβεργιανών πραγματειών Φιλοσοφίας και ιστορίας της Φιλοσοφίας». 
Μετά ένα χρόνο δημοσίευσε τη μονογραφία Ρίοtins Metaphysik des Seins.
 Ήρθε στην Αθήνα με τη δίκαιη αξίωση να εκλεγεί υφηγητής της Φιλοσοφίας. 
Βρήκε εν τούτοις όλες τις πόρτες κλειστές. 
Με τη μαχητικότητα, που τον διέκρινε, έκανε αγώνα κατά μέτωπον με εκείνους που του έφραζαν το δρόμο, κυρίως διότι η φιλοσοφική τους παιδεία, που προέρχονταν από τον ψυχολογισμό του W. Wundt, δεν τους άφηνε να εκτιμήσουν κατ' αξίαν τις φιλοσοφικές θέσεις του Θεοδωρακόπουλου. 
Έτσι μόλις γύρισε στον τόπο του ο Θεοδωρακόπουλος βρέθηκε σε εχθρικό περιβάλλον και για τα «καινά δαιμόνια» που εισήγε, αλλά και διότι ήταν ξένος προς τον κύκλο που δέσποζε τότε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. 
Σχεδόν συγχρόνως προς την επίθεση που δέχθηκε από το τότε φιλοσοφικό κατεστημένο στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, άρχισε να βάλλεται το έργο του και από την πλευρά των οπαδών του ιστορικού υλισμού.
 Εβάλλονταν έτσι από τα δύο άκρα. Τότε είναι που ο Θεοδωρακόπουλος μαζί με φίλους του, διαποτισμένους και αυτούς από το ίδιο χαϊδελβεργιανό νάμα, ίδρυσε το «Αρχείον Φιλοσοφίας και Θεωρίας των Επιστημών» με πρώτο άρθρο στο τεύχος του μια μελέτη του Heinrich Rickert, γεγονός που φανέρωνε κάτω από ποιο αστερισμό το περιοδικό αυτό θα προχωρούσε. 

Το 1930 ο Γιάννης Θεοδωρακόπουλος διορίζεται εντεταλμένος υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και από τότε αρχίζει το τεράστιο διδακτικό του έργο, που όταν στα ώριμα του χρόνια άρχιζε σταδιακά να δημοσιεύεται, φανέρωνε τη φυσιογνωμία του νέου Έλληνα φιλοσόφου. Ο Θεοδωρακόπουλος εντάσσεται στη μεγάλη παραδοσιακή φιλοσοφία και δεν ακολούθησε τα σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα, που ξεκίνησαν λίγο μετά την αρχή του αιώνα μας και τα οποία ο Θεοδωρακόπουλος τα μελέτησε μένοντας ακλόνητος στη θέση του. (...) 
Η παραδοσιακή φιλοσοφία της οποίας η τελευταία γενιά, πολύμορφη και αυτή, κλείνει με τις δύο νεοκαντιανές σχολές, την πιο ορθόδοξη του Μαρβούργου και την πιο τολμηρή της Χαϊδελβέργης, άρχισε τότε να φθίνει. 
Ο Θεοδωρακόπουλος, όμως, έμεινε πιστός στη μεγάλη παράδοση, ανεπηρέαστος από τις γύρω του κυρίαρχες νέες τάσεις. Δεν αντλούσε ωστόσο μόνο από τους νεοκαντιανούς, ιδίως από τον Rickert. 
Αντλούσε από όλους τους μεγάλους του γερμανικού ιδεαλισμού και τέλος από τον Kant, που ανήκει στην εποχή του Διαφωτισμού, επάνω όμως στον οποίο στηρίχθηκε ο Fichte, ο Schellingk, ο Schopenhauer και ακόμη ο Hegel.
 Σε αυτών τα έργα, που τώρα παραμελούνται, εκτός από τον Hegel, που ασκεί κάποτε και από παρανόηση μια υπολογίσιμη ακόμη επιρροή, εντρυφούσε όλη του τη ζωή ο Θεοδωρακόπουλος. Και αυτά ήταν ο ένας στύλος του ναού του, ενώ ο άλλος ήταν η αρχαία ελληνική φιλοσοφία από τους Προσωκρατικούς ως τον Πλωτίνο. 
Ο Πλάτων ήταν μέσα σ' αυτούς ο πρώτος τη τάξει. 
Αυτός ήταν ο αληθινός προγονός του. 
Δεν τον είδε μόνο από τη νεοκαντιανή σκοπιά, ιδίως του Νατορπ. 
Τον είδε βοηθούμενος από τους χαϊδελβεργιανούς φιλοσόφους πολύ πιο πλατιά. Και αυτός ήταν τελικά η αστείρευτη πηγή της έμπνευσης του. 
Δεν ήταν δυνατόν να ξεφύγει η σκέψη του και από τον Αριστοτέλη και από τις «Κριτικές» του Kant, αλλά ο μέγας έρωτας του ήταν ο Πλάτων. 
Οι μεγάλοι του γερμανικού ιδεαλισμού, ιδίως ο Hegel και οι πιο σημαντικοί νεοκαντιανοί, ο Natorp, ο Windelband, ο Rickert, ο Hoffmann, τον βοήθησαν να μυηθεί στον πλατωνισμό. 
Αλλά τολμώ να πω πως στην κατανόηση του Πλάτωνος, ο Θεοδωρακόπουλος πήγε μόνος του πιο πέρα. 
Στις μέρες που η υποταγή στα κρατούντα φιλοσοφικά ρεύματα είναι πιο δυνατή και από την υποταγή των γυναικών στη μόδα, αποτελεί πράξη πνευματικής ανδρείας να στέκεσαι εκεί όπου πιστεύεις ότι βρίσκεται η παραγκωνισμένη αλήθεια, και όπου όχι μόνο δεν φτάνουν οι προβολείς της δημοσιότητας, αλλά όπου οι πολλοί τοποθετούν τους ξεπερασμένους και τους αρτηριοσκληρωτικούς. 
Και δεν ήταν ούτε από άγνοια των θεωριών που επικρατούσαν ούτε από αδυναμία να τις διακηρύξει, αν ήθελε να αποστεί από την αλήθεια στην οποία πίστευε, που ακολουθούσε αυτή την πορεία. Μαθητής αγαπητός του Jaspers, φίλος του Heidegger στα δραματικά χρόνια της απομόνωσης του, αν ήθελε, θα γίνονταν και στο εξωτερικό και εδώ ο φιλόσοφος της μόδας. Αλλά τότε δεν θα ήταν ο Γιάννης Θεοδωρακόπουλος. Ο Θεοδωρακόπουλος υπήρξε προπαντός δάσκαλος. 
Γύρισε στην Ελλάδα νέος με το πάθος να διδάξει φιλοσοφία. Δικαιολογημένα και οι συνεργάτες του των τελευταίων χρόνων, όταν πια δεν δίδασκε στο Πανεπιστήμιο, των ονόμαζαν και ακόμη σήμερα τον ονομάζουν «δάσκαλο». 
Επειδή και όταν γράφει διδάσκει, γι' αυτό τα κείμενα του δεν έχουν το ύφος γραπτού, αλλά προφορικού λόγου. Δεν γράφει, μιλάει προς τον αναγνώστη. 
Σπάνια συμβαίνει το αντίθετο. Συμβαίνει στα δύο βιβλία, που έγραψε γερμανικά πριν έρθει στην Ελλάδα, και σε λίγα μεταγενέστερα ελληνικά κείμενα. 
Ως δάσκαλος, όμως, ο Θεοδωρακόπουλος δεν μονολογεί. 
Διαλέγεται και δεν δογματίζει. 
Με πολλή προσοχή αντικρούει τις αντίθετες απόψεις. Και κάτι παραπάνω. 
Πασχίζει να εξάρει ό,τι βρίσκει αξιόλογο και σε θεωρίες άκρως αντίθετες προς τις δικές του. Και σαν πνευματικός άνθρωπος χαίρει όπου με τους αντίθετους βρίσκει σημεία επαφής. Σαν δάσκαλος αγάπησε τους μαθητές του. 
Και μιλούσε με συμπάθεια ακόμη και γι' αυτούς που αργότερα δεν απέδωσαν στο δάσκαλο τα οφειλόμενα τροφεία, αλλά αντίθετα τον πίκραναν. Δάσκαλος, αλλά χωρίς δασκαλίστικη σχολαστικότητα. 
Είχε κάνει βίωμα τη ρήση του Goethe, ότι «καθένας είναι ελεύθερος να ασχολείται με ό,τι τον τραβάει· αλλά η καθαυτό μελέτη της ανθρωπότητας είναι ο άνθρωπος». 
Ο Goethe, ο μεγαλύτερος στοχαστής των νεότερων χρόνων, που απ' όλη την επιστημονική φιλοσοφία κατείχε μόνο (και αυτός χάρις στον Schiller) την «Κριτική της Δυνάμεως της Κρίσεως», παράλληλα με τους φιλοσόφους, στάθηκε, όπως κιόλας τόνισα, οδηγός στη ζωή του. (...) Δεν είναι μόνο τα μαθήματα του Θεοδωρακόπουλου για τον Faust, που εξαντλούν τη σχέση του με τον Goethe. Είχε ανθολογήσει απ' όλο το απέραντο έργο του Goethe διδάγματα, όχι τόσο για να φτάσει στο ευ φιλοσοφείν, αλλά και στο ευ ζειν. 
Τον είχε για παράδειγμα και στις δραματικές ώρες της προσωπικής του ζωής, όταν τόσο σκληρά τον χτύπησε η μοίρα. Ώρες όπου απέδειξε το φιλοσοφικό του ήθος και το ανθρωπινό του βάθος. Θα παρέλειπα μια σημαντική πτυχή της πνευματικής του προσωπικότητας, αν δεν τόνιζα την πολύχρονη προσπάθεια του Θεοδωρακόπουλου να φωτίσει φιλοσοφικά την ελληνική Ιστορία. Τα πολλά που έγραψε για τον Ελληνισμό αποτελούν μιαν εφαρμοσμένη φιλοσοφία της Ιστορίας. 
Ο Θεοδωρακόπουλος είδε τον Ελληνισμό ως ιστορική ενότητα και φώτισε το νόημα του ίσως καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο στον καιρό μας. Σ' αυτό το σημείο το τέκνο του Πάρνωνα και ο σπουδαστής της Χαϊλδεμβέργης σμίγουν και θεωρούν με έξοχη φωτεινότητα, αλλά και με περίσσιο πόνο τη μοίρα του έθνους του. 
Και σ' αυτή την περίπτωση βρέθηκε ο Θεοδωρακόπουλος στην πλευρά όπου δεν φτάνουν τα φώτα του συρμού. Και γι' αυτό κείμενα, που έπρεπε να γίνουν εγκόλπιο για πολλούς ειδικούς μελετητές της ελληνικής ιστορίας, αγνοούνται. 
Δεν όζουν λυχνίας, αλλά όζουν μιας ιδεολογίας, που πάει πίσω στον Hegel και που δεν ευδοκιμεί στο σύγχρονο κόσμο. Αλλ' ίσως αυτό να μην έχει και τόση σημασία. Υπάρχουν μερικές πνευματικές θέσεις που έρχονται και παρέρχονται. Υπάρχουν λίγες που θάβονται κάποιο διάστημα και ύστερα ανασταίνουν και πάλι θάβονται και πάλι ανασταίνουν.
 Ο Θεοδωρακόπουλος χωρίς να το επιδιώξει, από εσωτερική πίστη, αυτή τη φιλοσοφία γενικά ασπάσθηκε και αυτή δίδαξε και σ' αυτήν βρήκε τρόπο να συλλάβει το νόημα του Ελληνισμού. 
Τα αλλεπάλληλα παρόντα είναι σύντομα. Ο χρόνος, που. χαρίζει τη δικαίωση, είναι άπειρος. 
Μέσα σ' αυτόν πάει ζωντανός ή νεκρός - αδιάφορο - ο Γιάννης Θεοδωρακόπουλος». Θέλοντας να μεταφέρει το ενδιαφέρον για τη φιλοσοφία και στην επαρχία, ο Ι. Θ. ίδρυσε το 1975, στη Μαγούλα της Σπάρτης, την Ελεύθερη Σχολή Φιλοσοφίας «Ο Πλήθων». Πρωταρχικό κίνητρο για την επιλογή αυτή του ιδρυτή της ήταν η πεποίθηση του ότι η πνευματική αναγέννηση του τόπου «ημπορεί να προέλθει μόνο από την περιφέρεια, εφ' όσον κατορθώσει να γίνει αυτοδύναμη», και όχι «από την Αθήνα όπου ο θόρυβος και η τύρβη... εμποδίζουν τους ανθρώπους να σκεφθούν καθαρά». Η Σχολή ονομάστηκε από τον ιδρυτή της «ελευθέρα», για να υποδηλώσει ότι «είναι ανοικτή προς όλα τα σημεία» και «ότι δεν έχει κανένα από τους συνηθισμένους ανθρώπινους φραγμούς». 
Εξειδικεύοντας τους φραγμούς αυτούς ο Ιωάννης Ν. Θεοδωρακόπουλος όριζε ότι η Σχολή «δεν θα έχει το φραγμό του χρήματος», υπό την έννοια ότι «μεταξύ διδάσκοντος και ακροατών δεν θα υπάρξει καμιά σχέση οικονομική», ότι «επίσης, δεν θα έχει καμιά σχέση με τη συνηθισμένη γραφειοκρατική διαδικασία», αφού «η γραφειοκρατία φονεύει το πνεύμα και καταπνίγει τη ψυχή και απ' αυτήν τη γραφειοκρατία υποφέρει ο σύγχρονος άνθρωπος» 
Και ότι, «τέλος, θα είναι ελεύθερη από το κράτος» υπό την έννοια ότι «τοποθετείται έξω από το κράτος, δίσχως να διανοηθεί ποτέ να είναι εναντίον του κράτους». Θέτοντας, εξ άλλου, ως έμβλημα της Ελευθέρας Σχολής Φιλοσοφίας το όνομα του Πλήθωνος, ο ιδρυτής της εξέφραζε ένα βαθύ συμβολισμό. 
«Όπως ο Πληθών εφιλοσόφησε για τη μοίρα του Ελληνισμού και έθεσε τα θεμέλια του νέου Ελληνισμού, όταν η αυτοκρατορία κατέρρεε», έτσι και η Σχολή, «στην κρίσιμη εποχή που διέρχεται το έθνος μας», ως στόχο της έχει, μέσα από τη διακονία της φιλοσοφίας και της επιστήμης, θέτοντας «εξ αρχής, όλα τα βασικά προβλήματα του συγχρόνου Ελληνισμού», να συντελέσει, «ώστε οι σύγχρονοι Έλληνες ν' αποκτήσουν υψηλό βαθμό αυτοσυνειδησίας για το τι είναι οι ίδιοι και για το τι πρέπει να είναι μέσα στην Ιστορία». 
Κατά το διάστημα που ο ίδιος ο Ιωάννης Ν. Θεοδωρακόπουλος διηύθυνε τη λειτουργία της Σχολής - συγκεκριμένα, από το 1975, οπότε αυτή ιδρύθηκε, μέχρι το 1981, έτος του θανάτου του - ο στόχος αυτός της Σχολής πραγματοποιήθηκε αφενός μεν με την οργάνωση μαθημάτων, που παρέδωσε ο ίδιος ο ιδρυτής της, αφετέρου δε με τη σύγκληση συνεδρίων, στα οποία έλαβαν μέρος προσωπικότητες του πνεύματος από την Ελλάδα και το εξωτερικό. 
Ο Θεοδωρακόπουλος δημοσίευσε πολλά αυτοτελή συγγράμματα και πλήθος από μελέτες σε ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά. 

Σημαντικότερα είναι: Η πλατωνική διαλεκτική του Είναι (Platons Dialektik des Seins, διόακτ. διατριβή, 1927), Η πλωτινική μεταφυσική του Είναι (Ρίοtins Metaphysik des Seins 1928, Θεωρία του Λόγου η Γνωσεολογία (1928, επανέκδοση στον τόμο Τα πρώτα μου φιλοσοφήματα 1927-1930, 1978), Εισαγωγή στον Πλάτωνα (1941, 1947, 1970), Σύστημα φιλοσοφικής ηθικής Α' (1947, 1965), Πλάτωνος «Φαιδρός» (1948, 1968, 1971), Ο Φάουστ του Γκαίτε. Μετάφραση με αισθητική και φιλοσοφική ερμηνεία (1956), Φιλοσοφία και ζωή (1967), Τα σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα (1972), Εισαγωγή στη φιλοσοφία (4 τ., 1974-75), Πλάτωνος Θεαίτητος (1980). το τελευταίο του βιβλίο, που κυκλοφόρησε λίγο πριν από το θάνατο του με τίτλο Αγαπημένη μου Χαϊδεμβέργη (1980) περιέχει σπουδαίες ειδήσεις και κρίσεις από την εποχή των φιλοσοφικών του σπουδών (1922-1927). via Κωνσταντίνος Τσάτσος

(από την Επετηρίδα του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Φιλοσοφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Αθήνα 1980-81, σελ. 9-15)
Η ταμπέλα και το κτίριο της Ελευθέρας Φιλοσοφικής Σχολής «Ο ΠΛΗΘΩΝ» που είχε δημιουργήσει ο Ιωάννης Θεοδωρακόπουλος στη θέση Μαγούλα, έξω από τη Σπάρτη.

Με το Google Duo πλέον μπορείς να στέλνεις βίντεο-μηνύματα 30 δευτερολέπτων

Με το Google Duo πλέον μπορείς να στέλνεις βίντεο-μηνύματα 30 δευτερολέπτων

Η Google ανακοίνωσε μια νέα ενημέρωση για την για τη γνωστή εφαρμογή βιντεοκλήσεων Duo στην οποία ο χρήστης θα μπορεί να στέλνει και να λαμβάνει μηνύματα βίντεο διαρκείας 30 δευτερολέπτων.
Η λειτουργία θα επιτρέψει στους χρήστες να μοιράζονται σημαντικές στιγμές, ακόμη και όταν οι φίλοι ή η οικογένεια δεν μπορούν να τους καλέσουν. Το χαρακτηριστικό ξεκινάει από σήμερα και είναι διαθέσιμο προς όλους, ως τελική έκδοση και όχι ως beta.
Η λειτουργία ανταλλαγής μηνυμάτων βίντεο επιτρέπει στους χρήστες να αφήνουν ένα μήνυμα βίντεο (ή φωνητικό μήνυμα) 30 δευτερολέπτων, ακομα και εάν το άτομο που καλούν απορρίπτει την εισερχόμενη κλήση. Για να αναπαραγάγετε ένα μήνυμα βίντεο που έχει ληφθεί από άλλον χρήστη, πατήστε απλώς το εικονίδιό του. Και αφού έχετε παρακολουθήσει το μήνυμα βίντεο, θα μπορείτε να πατήσετε το κουμπί “Κλήση τώρα” για να καλέσετε εύκολα αυτό το άτομο.
Η λειτουργία είναι διαθέσιμη τόσο για iOS όσο και για Android.
Η εταιρεία προειδοποιεί τους χρήστες, ότι τα κοινόχρηστα βίντεο – μηνύματα θα εξαφανιστούν αυτόματα εντός μιας ημέρας μετά την εμφάνισή τους. Επίσης, οι χρήστες μπορούν να αποθηκεύσουν τα αγαπημένα τους βίντεο τοπικά στο τηλέφωνό τους. Η Google λέει ότι, όπως και όλες οι κλήσεις που πραγματοποιούνται από το Duo, έτσι και τα μηνύματα βίντεο θα είναι επίσης ασφαλή και κρυπτογραφημένα.
Το Google Duo είχε ανακοινωθεί αρχικά στη διάσκεψη Ι/Ο το 2016 και ξεκίνησε να λειτουργεί από τον Αύγουστο του ίδιου έτους.
Το Google Duo είναι μια εφαρμογή βιντεοκλήσεων δημιουργημένη από την Google και είναι διαθέσιμη τόσο για χρήστες του λειτουργικού συστήματος iOS, όσο και για χρήστες Android. Το Google Duo ανακοινώθηκε ταυτόχρονα με την εφαρμογή συνομιλίας Allo της Google

Σάββατο, 29 Σεπτεμβρίου 2018

Γονεικός έλεγχος στο διαδίκτυο για την προστασία των παιδιών

Σχετική εικόνα

Όλοι οι γονείς πρέπει να κατανοήσουν πως το διαδίκτυο είναι εξίσου επικίνδυνο με το να τριγυρνάει το παιδί μόνο του μέσα στη νύχτα σε κάποιο κακόφημο δρόμο, και μάλιστα το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο όταν το ανήλικο άτομο έχει την πλήρη ελευθερία να κάνει ότι θέλει στον υπολογιστή, το smartphone ή το tablet.
Μην ξεχνάτε πως εσείς οι γονείς είσαστε υπεύθυνοι για την προστασία του παιδιού σας, και οτιδήποτε συμβεί σε αυτό θα είσαστε υπόλογοι στη δικαιοσύνη. Σας διαβεβαιώνω πως για τέτοιου είδους περιπτώσεις ορισμένοι γονείς βρίσκονται στη φυλακή, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σχεδόν σε κάθε ανεπτυγμένη χώρα του δυτικού πολιτισμού.
Θα σας θυμίσω το επικίνδυνο παιχνίδι της μπλε φάλαινας που παιζόταν ως επί το πλείστον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως το Facebook, όπου οι συμμετέχοντες (κυρίως ανήλικα άτομα) λάμβαναν οδηγίες από τους διαχειριστές και μέσα σε διάστημα 50 ημερών έπρεπε να ολοκληρώσουν τα καθήκοντα που τους ανατέθηκαν, δηλαδή να χαράξουν το δέρμα τους με το μαχαίρι και άλλα εξίσου παράλογα πράγματα, και μόλις ολοκλήρωναν όλες αυτές τις διαδικασίες, στο τέλος θα έπρεπε να αυτοκτονήσουν.
Εν ολίγοις καταλαβαίνετε πως το διαδίκτυο κρύβει τόσους πολλούς κινδύνους που είναι εύκολο το ανήλικο τέκνο να πέσει σε μία καλοστημένη παγίδα, οπότε φροντίστε να λάβετε τα μέτρα σας για να εξαλείψετε οποιαδήποτε πιθανότητα υπάρχει να βρεθεί μπλεγμένο στα καλά καθούμενα. O φόβος φυλάει τα έρμα.
Πρέπει να έχετε κατά νου πώς κανένα λογισμικό ή οποιαδήποτε ρύθμιση στη συσκευή δεν είναι από μόνο του αρκετό για να προστατεύσει ένα παιδί, επομένως απαιτείται από εσάς να έχετε πάντα τα μάτια σας στο παιδί όταν ι περιηγείται στο διαδίκτυο.
Εντούτοις παρακάτω θα σας παραθέσω ορισμένα λογισμικά και υπηρεσίες που κάνουν καλή δουλειά, αναφορικά με τον γονικό έλεγχο, και κατά συνέπεια θα μπορείτε να τα βάλετε σε λειτουργία ως επιπρόσθετη προστασία.

Qustodio

Επρόκειτο για μια πλήρης σειρά εργαλείων γονικού ελέγχου για να κρατάτε τα παιδιά σας ασφαλή στο διαδίκτυο. Το Qustodio είναι ένα καλό λογισμικό που δουλεύει σε διάφορα λειτουργικά συστήματα, όπως Windows, Mac, Android, iOS, Kindle και Nook.
Η δωρεάν έκδοση είναι μία από τις πιο ολοκληρωμένες εφαρμογές γονικού ελέγχου που διατίθενται στην αγορά, δίνοντάς σας τη δυνατότητα να ορίσετε κανόνες και χρονοδιαγράμματα, να μπλοκάρει το πορνογραφικό υλικό, και οποιοδήποτε περιεχόμενο είναι ακατάλληλο για ανηλίκους.
Ωστόσο, αναμφισβήτητα η πληρωμένη έκδοση έχει ορισμένες σημαντικές λειτουργίες, δηλαδή μπορείτε να παρακολουθείτε τις κλήσεις στο κινητό τηλέφωνο, τα sms, ελέγχει εκτενώς στην δραστηριότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως Facebook, Twitter και ούτω καθεξής, και μπορεί να τεθεί ο γονικός έλεγχος ξεχωριστά σε κάθε εφαρμογή ή ταυτόχρονα, εξαρτάται αναλόγως με τις προτιμήσεις σας.
Το σύνολο των χαρακτηριστικών του και η υποστήριξή του σε ένα ευρύ φάσμα πλατφορμών και λειτουργικά συστήματα καθιστούν το Qustodio από τα καλύτερα δωρεάν λογισμικά γονικού ελέγχου, αλλά υπάρχουν και άλλα εξαιρετικά ελεύθερα προγράμματα, μερικά από τα οποία μπορεί να ταιριάζουν καλύτερα στις εξατομικευμένες σας ανάγκες ως γονείς. Διαβάστε παρακάτω και για τις υπόλοιπες κορυφαίες επιλογές που διαλέξαμε για εσάς.

OpenDNS FamilyShield

Το FamilyShield είναι μια δωρεάν υπηρεσία που παρέχεται από το OpenDNS. Τα εργαλεία γονικού ελέγχου αποκλείουν αυτόματα Domain names που το OpenDNS έχει επισημάνει ως ιδιαίτερα ακατάλληλα για άτομα κάτω των 18 ετών.
Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα είναι ότι ενώ το FamilyShield μπορεί να τρέξει σε υπολογιστές και σε κινητές συσκευές, μπορείτε να το εφαρμόσετε και στο δρομολογητή (αγγλικά: router) του οικιακού δικτύου σας και να φιλτράρετε όλη την κίνηση που περνά μέσα από αυτό – είναι απλώς θέμα αλλαγής των αριθμών διακομιστή DNS (μπορει να επιτευχθεί μέσα από τον πίνακα ελέγχου).

KidLogger

Προσφέρει λεπτομερής καταγραφή των δραστηριοτήτων κατά την περιήγηση στο διαδίκτυο, συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών που χρησιμοποιούνται και των πληκτρολογήσεων.
Αυτό το δωρεάν λογισμικό γονικού ελέγχου δεν παρακολουθεί μόνο τι πληκτρολογούν τα παιδιά σας και ποιους ιστότοπους επισκέπτονται – διατηρεί επίσης ένα αρχείο των προγραμμάτων που χρησιμοποιούν και των τυχόν προβολών που κάνουν, όπως για παράδειγμα τραβάει στιγμιότυπα της οθόνης από τις διαδικτυακές τοποθεσίες που επισκέπτονται τα παιδιά.
Εάν ανησυχείτε για το ποιος μπορεί να μιλάει με τα παιδιά σας στο διαδίκτυο, υπάρχει ακόμα και φωνητική ηχογράφηση. Εάν τα παιδιά σας είναι λίγο μεγαλύτερα και πιο υπεύθυνα, μπορείτε να επιλέξετε μέσα από μία πληθώρα επιλογών για να τους δώσετε λίγο παραπάνω ελευθερία, αυτό επαφίεται καθαρά στην κρίση σας.
Πρέπει να ξέρετε ότι η δωρεάν έκδοση του KidLogger καλύπτει μόνο μία συσκευή και δεν διαθέτει μερικά από τα εξαιρετικά χαρακτηριστικά των premium εκδόσεων συμπεριλαμβανομένης της κρυφής παρακολούθησης των συζητήσεων του WhatsApp και της δυνατότητας ακρόασης κλήσεων στο Skype (υπάρχουν δύο Premium συνδρομές KidLogger).
Οι διαφορές μεταξύ των τριών εκδόσεων είναι αρκετά περίπλοκες, αλλά μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τον πίνακα σύγκρισης του προγραμματιστή για να κάνετε την επιλογή σας.

Spyrix Free Keylogger

Το Spyrix Personal Monitor είναι ένα ισχυρό πολυλειτουργικό πρόγραμμα για πλήρη και λεπτομερή παρακολούθηση της δραστηριότητας των χρηστών. Μπορεί να παρακολουθεί τη δραστηριότητα του πληκτρολογίου (δηλαδή καταγράφει την πληκτρολόγηση), τη δραστηριότητα στα κοινωνικά δίκτυα (Facebook, MySpace κ.λπ.), την πλοήγηση στο web, το Skype, IM Messengers (ICQ, MSN κλπ), παρακολουθεί τις τρέχουσες και ενεργές εφαρμογές, την δραστηριότητες εκτύπωσης, όπως και την εξωτερική αποθήκευση σε CD, DVD, σκληρό δίσκο, κάρτες μνήμης.
Το λογισμικό που παρέχει και επιτρέπει την πραγματοποίηση ελέγχου εξ αποστάσεως, ανεξάρτητα από το πού βρίσκεστε, αποστέλλοντας αρχεία καταγραφής στο ηλεκτρονικό σας ταχυδρομείο, FTP ή LAN και προβολή αρχείων καταγραφής από τον λογαριασμό σας στο διαδίκτυο. Δεν μπορεί να εντοπιστεί από του χρήστες, ούτε από τα προγράμματα προστασίας από ιούς. Το πρόγραμμα είναι ιδανικό για τον γονικό έλεγχο και τον έλεγχο των εργαζομένων.
Μπορεί τα Keyloggers να έχουν κακή φήμη στο διαδίκτυο, καθώς χρησιμοποιούνται συχνά από απατεώνες που ελπίζουν να κλέψουν κωδικούς πρόσβασης και τραπεζικά στοιχεία, αλλά μπορούν επίσης να αποτελέσουν ένα σπουδαίο εργαλείο για την επιτήρηση και την εποπτεία του παιδιού κατά την περιήγηση στο διαδίκτυο.
Η απουσία φίλτρων σημαίνει ότι το Spyrix μπορεί να μην είναι η καλύτερη επιλογή για τους υπολογιστές των μικρότερων παιδιών, αλλά μπορεί να είναι χρήσιμο για τα μεγαλύτερα παιδιά, ιδίως αν υποπτεύεστε πώς βιώνει διαδικτυακό εκφοβισμό (bullying) ή άλλη δυσάρεστη κατάσταση.

Kiddle https://www.kiddle.co/

Είναι μια μηχανή αναζήτησης για παιδιά που αποκλείει από μόνο του αυτόματα το σεξουαλικό περιεχόμενο και οτιδήποτε άλλο θεωρείται ακατάλληλο.
Ακόμη και με την ενεργοποίηση της ασφαλούς αναζήτησης στο Google, η πιο αθώα αναζήτηση μπορεί μπορεί να εμφανίσει στο χρήστη άσεμνο περιεχόμενο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Google έχει αναπτύξει το Kiddle – μια μηχανή αναζήτησης ειδικά κατασκευασμένη για παιδιά.
Οφείλετε να γνωρίζετε πως το Kiddle δεν υποκαθιστά το άγρυπνο μάτι ενός γονέα – πληκτρολογώντας μια λέξη στη γραμμή διεύθυνσης του προγράμματος περιήγησης θα πραγματοποιήσει μια φιλική αναζήτηση προς τα ανήλικα τέκνα, εκτός κι αν απενεργοποιήσατε συγκεκριμένα αυτό το χαρακτηριστικό.
Εντούτοις το Kiddle είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να μάθουν τα μικρά παιδιά τα βασικά στοιχεία για τη χρήση της αναζήτησης στο διαδίκτυο.
Το Kiddle εξακολουθεί να περιλαμβάνει διαφημίσεις στην κορυφή των αποτελεσμάτων αναζήτησης και, ανάλογα με τον όρο αναζήτησης, μπορεί να μην έχουν καμία σχέση με τα παιδιά σας. Για παράδειγμα, μια αναζήτηση για ‘τρένα’ εμφανίζει διαφημίσεις για υπηρεσίες κρατήσεων διαμετακόμισης – κάτι που πιθανόν να μην ενδιαφέρει τα παιδιά.
Κάτω από αυτά θα βρείτε αποτελέσματα από ιστότοπους που το προσωπικό της Google έχει επιλέξει χειροκίνητα ως ασφαλείς πηγές – συμπεριλαμβανομένης της απλής εγκυκλοπαίδειας του ίδιου του Kiddles. Τα πρώτα αποτελέσματα αναζήτησης θα είναι τοποθεσίες που παρουσιάζονται με ιδιαίτερη φιλικότητα προς το παιδί, ενώ στα χαμηλότερα αποτελέσματα μπορεί να μην είναι τεχνικά για μικρά παιδιά, αλλά σίγουρα δεν θα είναι άσεμνο ή προσβλητικό.

Πρόσθετες πληροφορίες για το γονικό έλεγχο

Λάβετε σοβαρά υπόψιν σας πως η επαναφορά εργοστασιακών ρυθμίσεων στα κινητά τηλέφωνα διαγράφει αυτόματα όλες τις πληροφορίες και τις ρυθμίσεις που πιθανόν να έχετε εφαρμόσει στη συσκευή, επομένως στην πραγματικότητα μπορεί να παρακαμφθεί εύκολα γονικός έλεγχος. Το ίδιο ισχύει και αν κάνετε format στον υπολογιστή σας.
Για να σιγουρευτείτε πως δεν πρόκειται να πράξει κρυφά κάτι τέτοιο το παιδί σας, θα πρέπει κάθε φορά που θα εισέρχεται στη συσκευή για να μπει στο διαδίκτυο να ελέγχετε αν έχουν αλλάξει οι ρυθμίσεις σε κάθε συσκευή ξεχωριστά. Μην ξεχνάτε πώς τα παιδιά της σημερινής εποχής είναι πιο έξυπνα από τους ενηλίκους.
Επίσης ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο που δεν πρέπει να παραβλέψετε πότε, είναι η ύπαρξη του VPN (Εικονικό ιδιωτικό δίκτυο), δηλαδή ο χρήστης μπορεί να περιηγείται στο διαδίκτυο χωρίς να αφήνει ίχνη. Τα VPN χρησιμοποιούνται συνήθως για όσους επιθυμούν να κάνουν ιδιωτική περιήγηση στον ιστό. Επιπλέον, πάνω-κάτω τα ίδια ισχύουν και για τον Tor Browser. Εδώ η λύση στο πρόβλημα είναι το Keylogger που προαναφέρθηκε παραπάνω, αφού καταγράφει την πληκτρολόγηση του εκάστοτε χρήστη.
Επιπρόσθετα πρέπει να επισημάνω το γεγονός πως ακόμη και αν μία διαδικτυακή τοποθεσία χαρακτηρίζεται σε θεωρητικό επίπεδο ασφαλής πάντα υπάρχει ο κίνδυνος να σας επιτεθούν οι κυβερνοεγκληματίες (χάκερς) που σημαίνει πως μπορούν εύκολα να σας παγιδεύσουν και να βρεθείτε ξαφνικά προ εκπλήξεων.
Θα σας εξηγήσω μερικά απλά παραδείγματα που μπορείτε να πέσετε θύματα και σε ένα ασφαλή ιστότοπο, όπως στο Facebook, το Google, το Twitter και ούτω καθεξής:
  • Εδώ ο πρώτος τρόπος είναι η μεθοδολογία του ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing) που αντικειμενικά είναι από τις πιο ύπουλες επιθέσεις ενάντια στον ανυποψίαστο χρήστη.
  • Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν τα malware και ransomware, πρόκειται για κακόβουλα προγράμματα που έχουν την δυνατότητα να κλέβουν πληροφορίες από τη συσκευή του χρήστη και να να κρυπτογραφούν τα αρχεία, έπειτα οι κυβερνοεγκληματίες ζητούν λύτρα από το θύμα για να τα αποκρυπτογραφήσουν, ακόμη και αν πληρώσετε τα χρήματα που σας ζητούν δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα σας αφήσουν ήσυχους.

Προώθηση προϊόντων, στρατηγική και πλάνο για καλύτερες πωλήσεις

Αποτέλεσμα εικόνας για Προώθηση προϊόντων, στρατηγική και πλάνο για καλύτερες πωλήσεις
Σαφώς όταν βρίσκεστε στο τιμόνι μιας επιχείρησης που κατασκευάζει ένα προϊόν ή το εισάγει από το εξωτερικό για να το πουλήσει στην Ελλάδα, επιδιώκεται να βρείτε μεθόδους για να το γνωστοποιήσετε στο ευρύ καταναλωτικό κοινό, όμως τι γίνεται όταν δεν υπάρχουν τα απαιτούμενα οικονομικά κεφάλαια για την διαφήμιση; Ακόμη και αν υπάρχουν χρήματα ποιοι είναι οι κατάλληλοι τρόποι για την προώθηση των προϊόντων για να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα;
Είναι μερικά από τα βασικά ερωτήματα που ταλανίζουν σχεδόν όλο τον επιχειρηματικό κόσμο, και όλοι επιδιώκουν να ξεχωρίσουν μέσα από τον σκληρό ανταγωνισμό που υπάρχει στην αγορά.
Αρχικά πρέπει να κατανοήσετε πως ακόμη και αν κατασκευάζεται το καλύτερο προϊόν που υπάρχει στο εμπόριο, όπως για παράδειγμα τα καλύτερα μακαρόνια, το καλύτερο κινητό τηλέφωνο ή τα ποιοτικότερα ρούχα και ούτω καθεξής, αν το γνωρίζετε μόνο εσείς και η παρέα σας, τότε προφανώς θα μείνει στα αζήτητα, και απλά θα πάει όλη η προσπάθειά σας στο βρόντο.
Το συγκεκριμένο ζήτημα απασχολεί σχεδόν όλα τα άτομα που δραστηριοποιούνται στον τομέα του μάρκετινγκ, ωστόσο δεν έχουν όλοι τις ίδιες ικανότητες, και ορισμένοι marketers παιδεύονται άσκοπα χωρίς να ακολουθούν ορισμένα σημαντικά σημεία που αναμφισβήτητα θα κάνουν τη διαφορά.
Όποιος κι αν είναι ο ρόλος σας σε μία επιχείρηση, ιδίως αν είστε υπεύθυνος για την πώληση ενός προϊόντος, θα θελήσετε να αυξήσετε τις πωλήσεις σας κάνοντας αναγνωρίσιμο το προϊόν σας στα πέρατα του κόσμου, κι όλα αυτά μπορούν και είναι εφικτό να πραγματοποιηθούν με μια έξυπνη διαφημιστική εκστρατεία.

Δημιουργία πλάνου με βάθος στρατηγικής για την προώθηση του προϊόντος

Στόχος είναι να αυξήσετε τη ζήτηση για το προϊόν σας

Πάνω απ ‘όλα, προσπαθήστε να δημιουργήσετε με τεχνητό τρόπο να καταλάβει το αγοραστικό κοινό πως είναι ανάγκη να αποκτήσει το προϊόν σας. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να επιτευχθεί ετούτος ο σκοπός – μπορείτε, για παράδειγμα, να αποφασίσετε να αυξήσετε την ευαισθητοποίηση του προϊόντος σας μέσω μιας διαφημιστικής καμπάνιας, περνώντας έξυπνα μηνύματα, επίσης να δημιουργήσετε μια ειδική προσφορά ή κάποιο μπόνους για να κάνετε το προϊόν σας πιο ελκυστικό. Συχνά, μια αποτελεσματική διαφημιστική εκστρατεία ενσωματώνει τουλάχιστον τα τρία προαναφερόμενα στοιχεία (ή περισσότερα), εξαρτάται πάντα από το εύρος των χρημάτων που θα διαθέσετε. Ανεξάρτητα όμως από το μονοπάτι που θα ακολουθήσετε, να έχετε πάντα στο νου σας ως κύριο στόχο ότι πρέπει στο τέλος να κάνετε τους πελάτες σας να θέλουν το προϊόν σας.

Παρουσιάστε όλες τις πληροφορίες του προϊόντος σας με σαφήνεια και συνοπτικά.

Οι σύγχρονοι καταναλωτές βομβαρδίζονται συνεχώς με διαφημίσεις και πληροφορίες σχετικά με τα νέα προϊόντα που κυκλοφορούν στο εμπόριο. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, η προσοχή τους είναι περιορισμένη και συνήθως είναι κάπως κυνική όταν δίνονται πληροφορίες για ένα νέο προϊόν με τη μορφή διαφήμισης κλπ. Κάντε τις προώθηση με σαφή τρόπο, γρήγορα και ενημερωτικά, χωρίς να είστε υπερβολικά κουραστικοί. Δώστε προτεραιότητα στις πιο σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το προϊόν σας – φερειπείν, τι καλύτερες δυνατότητες ή πόσο ποιοτικότερο είναι από τους ανταγωνιστές του.
Να θυμάστε ότι πρέπει να φτιάξετε, μια σύντομη και αξέχαστη διαφήμιση που θα μείνει χαραγμένη στο μυαλό των καταναλωτών.

Διαφοροποιήστε το προϊόν σας από τους ανταγωνιστές του.

Όπως προαναφέρθηκε, είναι αναγκαίο μέσα από την προσπάθεια της προώθησης να τονίσετε γιατί το προϊόν σας είναι ένα καλύτερο από ό, τι των αντιπάλων σας. Για να γίνω πιο κατανοητός, εξηγήστε στον κόσμο ότι προσφέρει νέα και συναρπαστικά χαρακτηριστικά. Είναι καλύτερα φτιαγμένο. Θα εξοικονομήσει χρόνο στους πελάτες σας. Θα γλιτώσουν από την κατασπατάληση των εξόδων και από περαιτέρω κόπο. Οι καταναλωτές δεν ενδιαφέρονται να αγοράσουν δύο προϊόντα που κάνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα, οπότε βεβαιωθείτε ότι είναι προφανές ότι η δική σας είναι η καλύτερη επιλογή.

Γνωρίστε τους πελάτες σας.

Σκεφτείτε την προώθηση ως μορφή τέχνης. Ακριβώς όπως οι ζωγράφοι, οι μουσικοί, οι συγγραφείς και οι ηθοποιοί που πρέπει να κατανοήσουν το κοινό τους και να παράγουν το συναισθηματικό αποτέλεσμα που επιθυμούν, πρέπει επίσης να καταλάβετε τους πελάτες σας ως έμπορος. Ποιοι είναι αυτοί; Πόσο πλούσιοι είναι; Ποιες αγοραστικές συνήθειες έχουν;
Επιδιώξτε εξ’ αρχής να διεξάγετε έρευνα αγοράς πριν προωθήσετε το προϊόν σας για να διασφαλίσετε ότι οι προωθητικές ενέργειες σας είναι προσαρμοσμένες για να επιτύχετε το καλύτερο αποτέλεσμα, όπως σε τι ηλικίες απευθύνεται, σε ποιο φύλο (άντρας ή γυναίκα) κλπ.
Διαφορετικοί τύποι πελατών ανταποκρίνονται αλλιώς σε διαφορετικές προτάσεις και προσφορές.

Συνδυάστε τις προσπάθειες προώθησης με έξυπνες πρακτικές PR.

Μια επιτυχημένη στρατηγική προώθησης θα αυξήσει την προβολή και την ευαισθητοποίηση του εμπορικού σας σήματος. Συναναστραφείτε με πολύ κόσμο, κάντε βόλτα στο κέντρο της πόλης και δείξτε στον κόσμο τα προσόντα του προϊόντος σας, αλλά η προσέγγιση πρέπει να γίνει με διακριτικό τρόπο ούτως ώστε να μη γίνεται ενοχλητικός. Θέλετε οι διαφημίσεις σας να χρησιμεύουν ως υπενθυμίσεις για τα οφέλη του προϊόντος σας, όχι για την αποτυχία του – το καλό PR είναι κρίσιμο για αυτήν την κατάσταση.
Παρακάτω είναι μερικά πράγματα που μπορεί να γίνει σωστά το PR:
  • Προσεγγίστε κοινωνικές ομάδες με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, εκεί θα εκτιμηθεί ιδιαίτερα η παρουσία σας επειδή είναι μικρό το κοινό, όπως ομοφυλοφιλικές κοινότητες.
  • Δεσμευτείτε απέναντι σε αυτή την κοινότητα πως θα κάνετε ορισμένα πράγματα για το καλό τους.
  • Εφόσον αποκτήσετε τη συμπάθειά τους, ενημερώστε τους πως χρειάζεστε της βοήθειά τους για να προωθήσετε το προϊόν σας, αλλά πάνω από όλα με διακριτικότητα.

Διαφήμισης του προϊόντος σας

Αγοράστε διαφημιστικό χώρο ή χρόνο σε παραδοσιακά μέσα, ραδιόφωνο, τηλεόραση, εφημερίδες.

Το διαδίκτυο έχει φέρει επανάσταση στη διαδικασία προώθησης ενός προϊόντος, αλλά τα “παραδοσιακά” μέσα διαφήμισης δεν πρέπει να θεωρούνται απαξιωμένα και πρέπει να είναι κομμάτι κομμάτι της έμπνευσης σας. Εάν η επιχείρησή σας έχει μεγάλη δραστηριότητα στον φυσικό κόσμο και λιγότερη στο διαδίκτυο, ίσως θέλετε να χρησιμοποιήσετε αυτά τα μέσα για διαφήμιση. Κάτι τέτοιο σχεδόν πάντα κοστίζει χρήματα, οπότε φροντίστε να εξετάσετε προσεκτικά ποιος είναι πιθανόν να δει ή να ακούσει τη διαφήμισή σας προτού συμφωνήσετε να πληρώσετε για διαφημιστικό χώρο ή χρόνο. Ακολουθούν μερικά από τα πιο κοινά σημεία που μπορεί να θέλετε να διαφημιστείτε:
  • Εφημερίδες / περιοδικά – Οι διαφημίσεις εδώ είναι αποκλειστικά οπτικές, επομένως επικεντρωνόμαστε στις εικόνες που τραβούν την προσοχή. Η τιμή της διαφήμισης συνήθως βασίζεται στο μέγεθός της, Σε μια πλήρη σελίδα το κόστος είναι πιο ακριβό, και τα λοιπά.
  • Τηλεόραση – Οι διαφημίσεις ενσωματώνουν ήχο και εικόνας. Υπάρχουν πολλές επιλογές εδώ, αλλά οι σύντομες διαφημίσεις είναι πάντοτε φθηνότερες, γι ‘αυτό προσπαθήστε να κάνετε τη διαφήμισή σας όσο το δυνατόν μικρή σε χρονική διάρκεια. Μπορεί να θέλετε να μιλήσετε για μια γρήγορη ιστορία, να χρησιμοποιήσετε ένα αστείο ή απλά να συγκρίνετε το προϊόν σας με κάποιο ανταγωνιστικό.
    ⦁ Ραδιόφωνο – Οι διαφημίσεις βασίζονται αποκλειστικά στον ήχο, οπότε ίσως χρειαστεί να είστε δημιουργικοί για να μεταφέρετε αποτελεσματικά το μήνυμά σας. Μία έξυπνη ατάκα ή ένα ωραίο σύνθημα μπορεί να σας κάνει viral για πολύ καιρό.

Αγκαλιάστε την ηλεκτρονική διαφήμιση.

Το Διαδίκτυο δημιούργησε ένα τεράστιο νέο μέσο για τη διαφήμιση. Ακόμα και σήμερα, δεκαετίες μετά την εφεύρεσή της, οι επιχειρηματίες δεν έχουν κατανοήσει ακόμη πλήρως την τέχνη της online διαφήμισης, επομένως εδώ έχετε αρκετά περιθώρια ευελιξίας και δημιουργικότητας.
Δυστυχώς, το μειονέκτημα της διαδικτυακής διαφήμισης είναι ότι πολλοί διαδικτυακοί χρήστες αποφεύγουν ενεργά τη διαφήμιση, χρησιμοποιώντας πρόσθετα στο πρόγραμμα περιήγησης για τον αποκλεισμό διαφημίσεων, φίλτρα ανεπιθύμητης αλληλογραφίας και άλλα κόλπα για να εξαλείψουν την πλειοψηφία των διαφημίσεων από την θετική εμπειρία περιήγησης. Ακολουθούν μερικές (καλές και κακές) ευκαιρίες για πληρωμένη διαφήμιση μέσω διαδικτύου:
  • Διαφημίσεις με αναδυόμενα παράθυρα (Pop-up ads) – Αναπάντεχα αυτό το είδος θεωρείται το πιο ενοχλητικό, όπως και όλες οι σχετικές παραλλαγές) Για όσους δεν γνωρίζουν, είναι οι διαφημίσεις που εμφανίζονται ως παράθυρα στην οθόνη του χρήστη από έναν ιστότοπο. Δεδομένου ότι αυτές οι διαφημίσεις θεωρούνται συνήθως ως ενόχληση παρά ως θετική ενέργεια, καλό θα είναι να τα αποφεύγετε γιατί επρόκειτο για μία πολύ κακή ιδέα.
  • Διαφημίσεις banner – Όπως και οι διαφημίσεις σε ένα περιοδικό, αυτές οι διαφημίσεις κάθονται δίπλα στο περιεχόμενο της σελίδας. Παρόλο που δεν είναι τόσο ενοχλητικές όσο οι αναδυόμενες διαφημίσεις, αυτές συχνά αποκλείονται και δεν εμφανίζονται στο χρήστη, εξαιτίας του Adblock (πρόσθετο αποκλεισμού διαφημίσεων).
  • Διαφημίσεις μηχανών αναζήτησης – Αυτές οι διαφημίσεις εμφανίζονται στην κορυφή (ή στις πλευρές ή στο κάτω μέρος) των αποτελεσμάτων της μηχανής αναζήτησης, όταν ένας πιθανός πελάτης αναζητά λέξεις-κλειδιά που σχετίζονται με το προϊόν σας. Ορισμένες μηχανές αναζήτησης προσφέρουν ευνοϊκό σύστημα πληρωμών με βάση τα αποτελέσματα – δηλαδή, θα πληρώσετε μόνο αν οι χρήστες κάνουν κλικ στις διαφημίσεις σας – καθιστώντας αυτήν την επιλογή ως την πιο έξυπνη από ό, τι άλλες ηλεκτρονικές διαφήμισης.

Ψάξτε για δωρεάν ή πολύ φτηνές ευκαιρίες διαφήμισης.

Γιατί να πληρώσετε για να διαφημιστείτε όταν μπορείτε να το κάνετε δωρεάν. Σίγουρα οι πληρωμένοι τρόποι θεωρούνται πιο αποτελεσματικοί, όμως δεν πρέπει να αγνοούμε ότι υπάρχουν και άλλες μέθοδοι εξίσου σημαντικές που δεν κοστίζουν. Είναι γεγονός πως στην Ελλάδα της οικονομικής κρίσης οι επιχειρήσεις δεν διαθέτουν παραπάνω πόρους, ειδικά οι νέες, οπότε είναι υποχρεωμένες να κινηθούν διαφορετικά βρίσκοντας δωρεάν ή φτηνή διαφήμιση. Παρακάτω είναι μερικοί μόνο τρόποι για να διαφημίσετε δωρεάν (ή σχετικά με λίγο κόστος):
  • Μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) – Δεδομένου ότι είναι δωρεάν η εγγραφή για ένα επιχειρηματικό λογαριασμό στο Facebook, όπως και στους περισσότερους άλλους ιστότοπους κοινωνικής δικτύωσης, αναμφισβήτητα σας δίνεται η ευκαιρία να αξιοποιήσετε αυτό το αγαθό ούτως ώστε η εταιρεία σας να διατηρεί αισθητή παρουσία σε αυτά τα δίκτυα (χωρίς να συμπεριλαμβάνονται τα έξοδα που σχετίζονται με την πληρωμή ενός υπαλλήλου για να το πράξει).
  • Φυλλάδια– Εκτός από το κόστος που σχετίζεται με την εκτύπωση των υλικών σας, η διανομή φυλλαδίων μπορεί να είναι ένας πολύ φτηνός τρόπος για να αποκτήσετε αναγνωρισιμότητα για το νέο προϊόν σας. Είναι επίσης ευκαιρία να τα μοιράσετε οι ίδιοι σας σας για να έρθετε σε επαφή με τους καταναλωτές, μην το βλέπετε υποτιμητικά, έχει ουσία το ζήτημα.
  • Χορηγία σε φιλανθρωπικό οργανισμό ή σε εκδήλωση– Πολλές φιλανθρωπικές και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, όπως για παράδειγμα, ραδιοφωνικοί σταθμοί τοπικών ποδοσφαιρικών ομάδων, ακτιβιστικές οργανώσεις κλπ, ζητούν από τους χορηγούς να συνεισφέρουν (ή να αναλάβουν) τα έξοδά τους. Σε αντάλλαγμα, οι οργανώσεις αυτές προσφέρουν συνήθως δωρεάν διαφήμιση. Για μέγιστη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, αναζητήστε τους οργανισμούς που ζητούν σχετικά μικρές συνεισφορές, όπως ένα μικρό ποσό χρημάτων ή εξοπλισμό που δεν χρησιμοποιείτε.

Συνδέστε το προϊόν σας με ένα αξέχαστο σύνθημα ή ατάκα.

Ένας πολύ καλός τρόπος για να αυξήσετε τις πιθανότητες επιτυχίας της διαφημιστικής καμπάνιας σας είναι να δημιουργήσετε μια ελκυστική, αξέχαστη ατάκα ή σύνθημα και να την χρησιμοποιήσετε σε κάθε διαφήμιση. Τα taglines και τα jingles λειτουργούν απευθείας στο υποσυνείδητο του ανθρώπου, καθιστώντας ευκολότερο για τους πελάτες να θυμούνται ένα συγκεκριμένο προϊόν όταν το χρειάζονται. Εφόσον καταφέρετε να διακριθείτε με αυτό τον τρόπο, θα σημαίνει αύξηση των πωλήσεων και της εμπιστοσύνης του εμπορικού σήματος για εσάς!
Ένα μοντέρνο παράδειγμα είναι η πρόσφατη καμπάνια του McDonald’s που λέει “I’m Lovin It”. Αυτό το σύνθημα είναι μόνο μερικά δευτερόλεπτα, αλλά είναι άμεσα αναγνωρίσιμο σε όποιον το έχει ακούσει, ακόμη και σε εμάς τους Έλληνες που η μητρική μας γλώσσα είναι τα ελληνικά. Το οποίο, χάρη στην τεράστια προσπάθεια μάρκετινγκ που έχει κάνει η εταιρεία έχει φτάσει να είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εμπορικά σήματα παγκοσμίως.

Δημιουργία ενός κίνητρου για αγορά του προϊόντος σας

Ειδική προσφορά. Όσον αφορά την προώθηση προϊόντων, πρέπει να θυμάστε πως οι δυνητικοί πελάτες είναι εξαιρετικά ευάλωτοι σε ψυχολογικά κόλπα. Ένα από τα πιο αποτελεσματικά από αυτά είναι η δημιουργία “ψευδούς επείγουσας ανάγκης” χωρίς όμως να τους εξαπάτησετε . Προσφέροντας μια ειδική προσφορά για ένα προϊόν για μικρό ή περιορισμένο χρονικό διάστημα, έτσι μπορείτε να ωθήσετε τους πελάτες να αγοράσουν το προϊόν σας που υπό διαφορετικές συνθήκες θα ήταν ανέφικτο. Γενικά, οι άνθρωποι μισούν την ιδέα της κανονικής πώλησης χωρίς κίνητρα. Επομένως με αυτήν την μεθοδολογία είναι πιο πιθανό να αγοράσουν ένα συγκεκριμένο προϊόν αμέσως. Όπως και η ιδέα του μπόνους δηλαδή αγοράζοντας 1 παίρνεις ακόμη 1 δώρο. Ακολουθούν μερικές ιδέες για τις προσφορές που μπορεί να κάνετε στους υποψήφιους πελάτες σας:
  • Μείωση κόστους – Πολύ απλή πρακτική αλλά πιάνει τις περισσότερες φορές. Ουσιαστικά, λέτε στον πελάτη: “Αν αγοράσετε αυτό το προϊόν σήμερα, θα το πάρετε για λιγότερο από ό, τι αύριο.”
  • Αγοράστε το Χ και λάβετε δωρεάν το Ψ – Προσφέρετε στον πελάτη μια δωρεάν ανταμοιβή (αυτό μπορεί να είναι ένα ακόμη ίδιο προϊόν ή ένα διαφορετικό, εξ ολοκλήρου) εάν αγοράσει για πάνω από ένα συγκεκριμένο ποσό, δηλαδή εάν ξοδέψει πάνω από 50 ευρώ αγοράζοντας τρία προϊόντα. Αυτός είναι ένας καλός τρόπος για να απαλλαγείτε από τα προϊόντα που δεν πωλούνται γρήγορα, ούτως ώστε να τα ξεφορτωθείτε και να αγοράσετε καινούργιο εμπόρευμα, καθώς ενθαρρύνει τους πελάτες να αγοράζουν περισσότερα από ό, τι κανονικά.
  • Εγγύηση – Μια προσφορά περιορισμένης διάρκειας που σχετίζεται με μία ειδική ή εκτεταμένη εγγύηση είναι αντικειμενικά μεγάλη υπόθεση για τον πελάτη, αφού ξέρει ότι κι αν συμβεί θα είστε πάντα δίπλα του για να τον να εξυπηρετήσετε. Είναι επίσης ένας τρόπος για να εμπιστευτεί ο πελάτης το προϊόν σας.
  • Εκπτώσεις – Αγοράστε σήμερα το Χ προϊόν και θα λάβετε μία γενναιόδωρη έκπτωση, ή στην επόμενη αγορά θα έχετε έκπτωση 25%. Η παρούσα τακτική θεωρείται μία προωθητική ενέργεια που πάντα πιάνει, εφόσον είναι δελεαστική, αφού βοηθάει τους καταναλωτές να εξοικονομήσουν χρήματα σε σχέση με άλλες προωθητικές προσφορές, επειδή πολλές επιχειρήσεις ξεχνούν ή παραμελούν να στέλνουν ενημερωτικά δελτία με εκπτωτικές προσφορές.

Εμφανίστε την τιμή του προϊόντος στη συσκευασία του.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στα καταστήματα των σούπερ μάρκετ, πολλοί πελάτες θα αποφασίσουν ποια προϊόντα θα αγοράσουν καθώς βρίσκονται σε ένα διάδρομο γεμάτο με ανταγωνιστικά προϊόντα βάσει της τιμής που αναγράφεται επάνω στη συσκευασία . Σε αυτές τις περιπτώσεις, η έξυπνη συσκευασία μπορεί να κάνει την μεγάλη διαφορά. Να δηλώσετε σαφώς και συνοπτικά την αξία του προϊόντος σας (ειδικά σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές του) στη συσκευασία χωρίς να υποβαθμίσετε τη συνολική αισθητική της συσκευασίας.
Για να εκμεταλλευτείτε στο έπακρο το παράδειγμα του σούπερ μάρκετ, θυμηθείτε ότι σε πολλά τρόφιμα εμφανίζεται η τιμή τους και συνάμα υπάρχει δίπλα η υπενθύμιση ότι προσφέρεται περισσότερο προϊόν για την ίδια ή χαμηλότερη τιμή εν αντιθέσει με εκείνα των ανταγωνιστών.

Διασυνδέστε τα προϊόντα σας, πουλώντας τα ή διαφημίζοντας μαζί.

Γιατί να πουλάτε ένα προϊόν όταν μπορείτε να πουλήσετε δύο; Ενώ οι διαφημίσεις και οι προωθητικές ενέργειες ενός προϊόντος μπορούν να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές, θα πρέπει επίσης να έχετε τη δυνατότητα να παρουσιάζετε δύο ή περισσότερα προϊόντα της εταιρείας σας στην ίδια διαφήμιση ή προώθηση. Όταν το κάνετε αυτό, υπογραμμίστε τη χρησιμότητα ή / και την ευκολία χρήσης των πολλαπλών προϊόντων σε συνδυασμό μεταξύ τους. Εάν γίνει με επιτυχία, η πολλαπλή προβολή μπορεί να σας επιτρέψει να δημιουργήσετε την έννοια της “οικογένειας προϊόντων” για την εταιρεία σας, αυξάνοντας τον αριθμό επαναλαμβανόμενων πωλήσεων διαχρονικά από τους πελάτες σας.

Προσφορές δειγμάτων στα προϊόντα σας

Δεν υπάρχει τίποτα πιο χειροπιαστό από το να δωρίσετε ένα δείγμα στον καταναλωτή από το προϊόν σας πριν το αγοράσει. Να θυμάστε ότι το τζάμπα είναι πιο γλυκό και εκτιμάται δεόντως από το ευρύ κοινό. Επιπλέον, ένας πελάτης είναι πιο πιθανό να αγοράσει κάτι αν έχει μόλις βιώσει τα οφέλη του. Αν δεν είναι υπερβολικά ακριβό για να το κάνετε, εξετάστε σοβαρά το ενδεχόμενο να αφήσετε τους πελάτες σας να δοκιμάσουν το προϊόν σας πριν αγοράσουν, εφόσον δεν μπορείτε να το χαρίσετε.
Το “δείγμα” δεν αναφέρεται μόνο στα τρόφιμα – η ίδια αρχή ισχύει και για τα μη εδώδιμα. Για παράδειγμα, εάν πουλάτε αυτοκίνητα, ένα δωρεάν test drive είναι η καλύτερη πειθώ.

Τρικεφάλι

Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής εξέγερσης του 1770 (Ορλωφικά), η Οθωμανική μηχανή κινητοποιήθηκε και εξαπέλυσε κύματα Τουρκαλβανών, οι οποίοι αφού έπνιξαν στο αίμα την επανάσταση στη Στερεά Ελλάδα προχώρησαν προς τη Πελοπόννησο.
Ο Χατζή Οσμάν και 8.000 Τουρκαλβανοί, έφτασαν στη Μεσσηνία και τότε 400 Μανιάτες με τον Ιωάννη Μαυρομιχάλη αμύνθηκαν ηρωικά στο Ριζόμυλο, για να δώσουν χρόνο στους Έλληνες και Ρώσους να αποφύγουν τη σφαγή και να οργανωθούν.
Όταν τελείωσαν τα πυρομαχικά των Μανιατών, αυτοί ξεχύθηκαν με τα σπαθιά τους κατά των εισβολέων και έπεσαν μαχόμενοι. Ο Ιωάννης Μαυρομιχάλης (επονομαζόμενος και Σκυλογιάννης) με 24 Μανιάτες οχυρώθηκε στο «Μελίπυργο», όπου τον πολεμούσαν οι Τουρκαλβανοί δυο ημέρες και για να κάμψουν την αντίστασή του, χρειάστηκε να ανατινάξουν το Πύργο.
Ο Μαυρομιχάλης με το μικρότερο γιο του, ηλικίας 11 ετών, επέζησαν. Ο πατέρας θανατώθηκε και ο γιος συνελήφθη, εξισλαμίσθηκε και έγινε πλοίαρχος του Τουρκικού στόλου με το όνομα Σουκιούρ Μεχμέτ, με τη βοήθεια του οποίου το 1815 ο Πέτρος Μαυρομιχάλης (Πετρόμπεης) έγινε Μπέης της Μάνης.
Μετά την αποχώρηση των Ρώσων, οι Τουρκαλβανοί του Χατζή Οσμάν ξεκίνησαν για τη Μάνη και στον Αλμυρό συγκρούσθηκαν με 4.000 Μανιάτες, οι οποίοι νίκησαν προξενώντας τεράστιες απώλειες στον εχθρό.
Ο Χατζή Οσμάν ανασυγκρότησε τις δυνάμεις του και συγκέντρωσε 16.000 στρατό που ξεκίνησε από το Μιστρά με ιππικό και πυροβόλα για να εισβάλλει στη Μάνη, αυτή τη φορά από την ανατολική πλευρά.
Κατέλαβε τις περιοχές του Γυθείου και Μαλευρίου, οι κάτοικοι των οποίων είχαν συγκεντρωθεί στην εσωτερική Μάνη και έφθασε στο Σκουτάρι.
kalkantides1_120
Εκεί στο Πύργο των Καλκαντήδων είχαν οχυρωθεί 70 άτομα που αντιστάθηκαν για μια εβδομάδα και έπεσαν ηρωικά όταν οι Τουρκαλβανοί ανατίναξαν με λαγούμι το Πύργο. Η θυσία των Καλκαντήδων δεν πήγε χαμένη αφού έδωσε το χρόνο στους Μανιάτες να οργανωθούν σε οχυρή θέση, όπου φτάνοντας ο Χατζή Οσμάν τους πρότεινε να παραδοθούν με ευνοϊκούς όρους.
Οι Μανιάτες με δυο παπάδες και ένα λαϊκό απάντησαν αρνητικά, με αποτέλεσμα τη κατακρεούργησή τους και έκτοτε η θέση αυτή ονομάζεται «Τρικεφάλι». 
Οι Μανιάτες με 5.000 άνδρες και 2.000 γυναίκες, έζωσαν τις γύρω περιοχές, ακόμη και τα υψώματα του Πασσαβά για να εμποδίσουν την οπισθοχώρηση του εισβολέα.
Στη φονική μάχη που ακολούθησε, πάνω από 10.000 Τουρκαλβανοί, ο Χατζή Οσμάν και αρκετοί αξιωματούχοι βρήκαν τραγικό θάνατο, ενώ όσοι διασώθηκαν εγκατέλειψαν άφθονο πολεμικό υλικό και λάφυρα. 
Τα πηγάδια (στέρνες) της περιοχής γέμισαν από πτώματα, γι’ αυτό μέχρι σήμερα αποκαλούνται «Βρωμοπήγαδα».

OI MANIATEΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ ΤΟΥ 1821



OI MANIATEΣ ΣΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ ΤΟΥ 1821
της Άλκηστης Κωστάκου από τη Καφιόνα

Προπαρασκευαστικές δραστηριότητες
Η Μάνη γεωγραφικά βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο του ακρωτηρίου Ταινάρου και ορίζεται σε Ανατολική και Δυτική Μάνη. Η Ανατολική Μάνη βρέχεται από τον Λακωνικό κόλπο και εκτείνεται από το ακροταίναρο έως την σημερινή πόλη του Γυθείου και η Δυτική Μάνη βρέχεται από τον Μεσσηνιακό κόλπο και εκτείνεται από το ακροταίναρο έως τον Αλμυρό της Μεσσηνίας. Η Μάνη στα τετρακόσια χρόνια της τουρκοκρατίας διατηρήθηκε ελεύθερη, όχι γιατί οι Τούρκοι δε θέλησαν να την υποτάξουν. Χύσανε πολύ αίμα για να την κατακτήσουν, αλλά το φρόνημα των κατοίκων της και μόνο αυτό εξουδετέρωνε τις συνεχείς και ορμητικές επιθέσεις των Τούρκων. Οι αγώνες των Μανιατών για τη διατήρηση της ελευθερίας της Μάνης ήταν σκληροί και μακροχρόνιοι, γι' αυτό κάθε φορά που παρουσιαζόταν κάποιο σχέδιο για απελευθερωτικό αγώνα του έθνους, οι σκέψεις ατόμων και ομάδων στρεφόταν στην Μάνη.

Πρώτος με το Θούριό του ο Ρήγας Φεραίος καλούσε τους Μανιάτες σε δράση με τους στίχους:

"Μανιάτες και Σουλιώτες, λιοντάρια ξακουστά, ως πότε σταις σπηλιαις σας, κοιμάστε σφαλιστάς" Ο Ρήγας Φεραίος, μελετώντας το πρόβλημα της εθνέγερσης, είδε πως ο ξεσηκωμός του Γένους έπρεπε να ξεκινήσει από τη Μάνη και στους Μανιάτες στήριξε τις ελπίδες του για την επιτυχία της Επανάστασης. Στο πόρισμά τους οι ανακριτικές αρχές της Βιέννης, που ανέκριναν το Ρήγα και από το άλλο ανακριτικό υλικό διαπιστώσανε ότι:

"Είχεν ο Ρήγας την απόφασιν νά μεταβη εις την χερσόνησον του Μορέως,....προς τους αύτοθι οικούντας Έλληνας στασιαστάς, τους Μανιάτας, απογόνους των όντας των αρχαίων Σπαρτιατών, να προσελκύση την εμπιστοσύνη των, να κυρήξη την ελευθερίαν, και έπειτα, βοηθούμενος υπ' αυτών, να ελευθερώσει όλην την χερσόνησον του Μορέως δια της βίας από του τουρκικού ζυγου...". Οι φημισμένοι καπεταναίοι των κλεφτών του Μοριά, Ζαχαριάς, Παναγιώταρος, Κωνσταντίνος Κολοκοτρώνης, ο ηρωϊκός Σκηλόγιαννης στα Ορλωφικά, και στη συνέχεια, οι διορισθέντες ηγεμόνες της Μάνης (Μπέηδες) ήταν πασίγνωστοι σε όλο το κόσμο και ιδιαίτερα στα Ευρωπαϊκά κράτη, σαν αγωνιστές της ελευθερίας και επίδοξοι ελευθερωτές των σκλαβωμένων Ελλήνων. Οι Μανιάτες σταθερά προσανατολισμένοι στην ιδέα και την ελπίδα της απελευθέρωσης της Ελλάδας από τον Τουρκικό ζυγό δεν δίστασαν να έρθουν σε επαφή με τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη και να ζητήσουν την βοήθεια του. Σύνδεσμος μεταξύ των Μανιατών και του Ναπολέοντα ήταν οι Στεφανόπουλοι, Κορσικανοί από τους εγκατασταθέντες στην Κορσική Στεφανόπουλους του Οιτύλου, οι οποίοι μετέφεραν στον μπέη Τζανέτο Γρηγοράκη επιστολή του Βοναπάρτη, της οποίας το περιεχόμενο έχει έτσι:

"Ο αρχιστράτηγος της στρατιάς της Ιταλίας προς τον αρχηγό του ελεύθερου λαού της Μάνης.

Πολίτη, Έλαβα από την Τεργέστη ένα γράμμα στο οποίο εκφράζετε την επιθυμία να γίνετε χρήσιμος στη Γαλλική Δημοκρατία, υποδεχόμενος τα σκάφη της στα λιμάνια σας. Θέλω να πιστεύω ότι θα κρατήσετε το λόγο σας με εκείνη την πίστη που ταιριάζει σ' έναν απόγονο των Σπαρτιατών. Η Γαλλική Δημοκρατία δεν θα φανεί αχάριστη έναντι του έθνους σας.
Χαιρετισμούς και αδελφοσύνη.
Υπογραφή:Βοναπάρτης".

Οι ελπίδες όμως των Μανιατών για την απελευθέρωση της Ελλάδας διαψεύσθηκαν καθώς και τόσες άλλες φορές. Καλύτερα όμως από κάθε άλλον γνώριζαν την ανδρεία, την φιλοπατρία και την πολεμική αρετή των Μανιατών οι απόστολοι της Φιλικής Εταιρείας, οι οποίοι και δεν εδίστασαν να επιλέξουν την ελεύθερη Μάνη σαν ορμητήριο του μεγάλου εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του 1821. Από τον Σκουφά μυήθηκε ο Ηλίας Χρυσοπάθης, που ήταν και αυτός Μανιάτης, και οι Φιλικοί της Κωνσταντινούπολης φρόντισαν να μυήσουν τον Κυριάκο Καμαρινό και τα παιδιά του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη ,το Γιωργάκη και τον Ανέστη, που βρίσκονταν στην Κωνσταντινούπολη ως όμηροι της πίστεως του πατέρα τους. Μετά την μύησή τους ο Χρυσοσπάθης και ο Καμαρινός εστάλησαν από την Φιλική Εταιρεία στη Μάνη για να μυήσουν τους Μανιάτες και να ετοιμάσουν την επανάσταση. Ο Καμαρινός μύησε τον Πετρόμπεη, ο οποίος με τη σειρά του μύησε τους: Αθανάσιο Καμαρινό, Αναγνώστη Δημητρόπουλο, Λιμπέριο Αθανασάκη, Παναγιώτη και Διονύσιο Τρουπάκη.

Από τον Ηλία Χρυσοσπάθη μυήθηκαν οι: Καπετάν Νικολάκης Χριστέας, Γιάννης Καπετανάκης-Μαυρομιχάλης, Πανάγος Χριστέας, Ιωάννης Χρυσοσπάθης, Γιάννης Χατζάκος.

Από τον Κυριάκο Καμαρινό μυήθηκαν και οι: Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης και αρχιμανδρίτης Γαβριήλ. Ο Π.Τρουπάκης μύησε τους: Παναγιώτη Τρουπάκη, Νικόλαο Βενετσανάκη και τον Ανδρουβίστας Θεόκλητο. Ο Χριστόφορος Περραιβός μύησε τους: Αντώνμπεη Γρηγοράκη, τον Ιωάννη Κουγέα, τον Βενετσάνο Γαϊτανάρο, τον Μονεμβασίας Χρύσανθο, τον Δημήτριο Γρηγοράκη. Αλλά ο Χριστόφορος Περραιβός κατόρθωσε κάτι πιο σημαντικό για τον απελευθερωτικό αγώνα. Συμφιλίωσε τις ισχυρότερες οικογένειες της Μάνης που ήταν σε έριδα και επέτυχε την υπογραφή του Πατριωτικού Συμφώνου στις Κιτριές, από τους εκπροσώπους των τριών ισχυρότερων οικογενειών της Μάνης, δηλαδή μεταξύ των Μαυρομιχαλαίων, Τρουπάκηδων και Γρηγοράκηδων.

Το Πατριωτικό Σύμφωνο περιελάμβανε και τα ακόλουθα: "Δια του παρόντος ημών ιδιοχειροϋπογεγραμμένου γράμματος υποσχόμεθα μεθ' όρκου της αγιωτάτης και ορθοδόξου ημών πίστεως και με την δύναμην του τρομερού όρκου, όπου αυτοπροαιρέτως δια την σωτηρίαν του Γένους μας εκάμαμεν, ότι να διαφυλάξωμεν τας ακολούθους συνθήκας: Α. Ημείς αι τρείς γενεαί, δηλαδή Μαυρομιχάληδες, Γρηγοράκηδες και Τρουπάκηδες,... υποσχόμεθα με την δύναμιν των ρηθέντων φοβερών όρκων να βασιλεύη εις το εξής εις τα σώματα μας μια ψυχή, μια συμπνοία, μια θέλησις και να μη δύναται ποτέ κανένα εσωτερικόν αίτιον να διασείση ή να αδυνατίση ένα τοιούτον ιερό δεσμό".

Σε συνέχεια το Πατριωτικό αυτό Σύμφωνο περιλαμβάνει και τα εξής: "...Να είμεθε έτοιμοι συμφώνως και προθύμως να πράξωμεν τα όσα ήθελε προσταχθώμεν από τους ανωτέρους και εγκρίτους του Γένους μας δια το Γενικό συμφέρον της Πατρίδος μας Ελλάδος, ωσάν όπου είμεθα υπόχρεοι και εν αυτώ ωρισμένοι να χύσωμεν και την ύστατην ρανίδα του αίματός μας οπόταν η χρεία το καλέσει...".

Όταν ο Χρ. Περραιβός προσκόμισε το παραπάνω σύμφωνο των Μανιατών στο Συμβούλιο της Ανωτάτης Αρχής (Φ.Ε.) στην Κωνσταντινούπολη προκάλεσε τον ενθουσιασμό των μελών του, τα οποία αποφάσισαν να στείλουν ευχαριστήριο έγγραφο στους υπογράψαντας το Πατριωτικό Σύμφωνο, αναφέροντας τα ακόλουθα: "Και εις ημάς αυτούς και εις όλον το Πανελλήνιον είναι εγνωσμένον της ψυχής υμών το ευγενές, ελεύθερον και αγέρωχον, το οποίον καθ'ο κτήμα των αθανάτων ημών προγόνων, σεις μόνον διεσώσατε τέσσαρας ήδη σχεδόν αιώνας. Δι' αυτό ουν τούτο θέλετε μείνη, καθώς εστ, μακαριστοί αθάνατοι ήρωες, φυλάξαντες ασβέστως τους λαμπρούς τούτους σπινθήρας, τους οποίους ελπίζομεν τόσον ημείς όσον και πάν το ελληνικόν, ν' αναδείξητε εν καιρώ φωτεινοτάτους και ακτινοβόλους πυρσούς ίνα δι' αυτών οδηγήσητε τους εν πελάγει δειλίας πλέοντας εις όρμους γενναιοψυχίας,ηρωϊσμού και σωτηρίας." Στο ίδιο συγχαρητήριο έγγραφο η Ανωτάτη Αρχή, γνωστοποιούσε στον αρχηγό των Μανιατών τον διορισμό του Αλέξανδρου Υψηλάντη ως Γενικού Εφόρου. Από τα παραπάνω αποδεικνύεται με τρανό τρόπο η τεράστια αξία της συμμετοχής των Μανιατών στο προετοιμαζόμενο μεγάλο ξεσηκωμό. Τα κατορθώματα των Φιλικών και οι δραστηριότητες εξεχόντων Μανιατών προκαλέσανε κατάσταση επαναστατικού αναβρασμού στη Μάνη και εξασφαλίσανε την καθολική συμμετοχή των Μανιατών στον αγώνα. Για την καλύτερη οργάνωση της σχεδιαζόμενης Επανάστασης και για να εξασφαλιστεί περισσότερο πολεμικό υλικό, ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, ζήτησε και έλαβε από την Ανωτάτη Αρχή ένα σημαντικό ποσό το οποίο εχορήγησε ο ομογενής έμπορος της Κωνσταντινούπολης Παν. Σέκερης. Τον Ιανουάριο του 1821 φθάνει στην Σκαρδαμούλα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης φιλοξενούμενος του Παν. Τρουπάκη - Μούρτζινου. Ο ερχομός του προξένησε μεγάλο ενθουσιασμό στους Μανιάτες και μεγάλη ανησυχία στους Τούρκους που διέταξαν τον Πετρόμπεη να τον συλλάβει. Ο Πετρόμπεης όχι μόνο αγνόησε τη διαταγή του πασά της Τριπολιτσάς αλλά επιτάχυνε το ρυθμό της προετοιμασίας της Επανάστασης.

Ο καθηγητής κ. Απ. Δασκαλάκης περιγράφει τις τελευταίες ημέρες προετοιμασίας του μεγάλου ξεσηκωμού όπως παρακάτω: "Κατά τας δύο τελευταίες εβδομάδας ο επαναστατικός οργασμός λαμβάνει μορφήν πολεμικού συναγερμού. Οι Μανιάται έχουν εγκαταλείψη τας εργασίας των και συναθροιζόμενοι εις τας πλατείας των χωριών των ετοιμάζουν «μπαρουτόβολα» με την βοήθειαν των γυναικών και των παιδιών. Οι Καπεταναίοι καταβάλλουν αγωνιώδεις προσπαθείας δια να προμηθευτούν μολύβι και μπαρούτι προς διανομήν και επιτόπιον κατασκευήν σφαιρών. Όλαι αι προμήθειαι σίτου, κριθής και λουπίνων παραδίδονται και οι ΄΄φούρνοι΄΄ οι οποίοι συνήθως ευρίσκονται εις την αυλή εκάστης κατοικίας, είναι ανημμένοι ημέραν και νύκταν προς κατασκευήν παξιμαδιού (καυκάλας) δια τους σάκους των πολεμιστών. Οι κώδωνες των εκκλησιών αντηχούν αδιαλείπτως και οι Ιερείς αναπέμπτουν ευχάς υπέρ των πολεμιστών και δια την ευόδωσιν του παρασκευαζομένου απελευθερωτικού αγώνος."

Αρχή της Επανάστασης
Για τις τελευταίες προετοιμασίες της κήρυξης της Επανάστασης του '21 ο Γενναίος Κολοκοτρώνης, γιός του Θεόδωρου, γράφει: "Αναπτυσσομένης της ιδέας περί της Επαναστάσεως, ο σπινθήρ της Ελευθερίας ήναπτε τον ενθουσιασμό των Ελλήνων, οίτινες διενοούντο περί της ενάρξεως του πολέμου. Όθεν την 17ην Μαρτίου (1821) οι πρόκριτοι της Μάνης συνεννοήθησαν να λάβωσι τα όπλα κατά των Τουρκών." Πράγματι την 17ην Μαρτίου του 1821 συγκεντρώθηκαν στην Αρεόπολη (Τσίμοβα) οι πρόκριτοι της Μάνης και όλοι οι ένοπλοι Μανιάτες με αρχηγό τον Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη(είχε εκλεγεί αρχηγός από τη Συνέλευση των Κιτριών) και ορκίστηκαν κάτω από το λάβαρο του Αγώνα, που το στήσανε προ του ιερού ναού των Ταξιαρχών "Νίκη ή Θάνατος", κηρύσσοντας την έναρξη της Επαναστάσεως. Στη συνέχεια ξεκίνησαν για την Καλαμάτα ειδοποιώντας και τα λοιπά επαναστατικά στρατεύματα της Μάνης, όσα ευρίσκοντο εκτός της Αρεόπολης, να συγκεντρωθούν σε ορισμένα σημεία για να βαδίσουν όλοι μαζί προς κατάληψη και απελευθέρωση της Καλαμάτας. Ο Ι. Θ. Κολοκοτρώνης στα Ελληνικά Υπομνήματα γράφει: "...κατά δε την 23ην Μαρτίου οι Μαυρομιχαλαίοι, Μούρτζινοι και λοιποί πανστρατιά εισήλθαν εις Καλαμάς, ότε αμαχητεί παρεδόθη ο Βοεβόδας μεθ' όλων των εκεί ευρεθέντων Τούρκων υπέρ των 150..."

Από το Φωτάκο μαθαίνουμε πολλά ονόματα αγωνιστών που εισέβαλαν τότε στην Καλαμάτα: "Πρώτοι λοιπόν εισήλθον κατά την 22αν Μαρτίου 1821 εις τας Καλάμας, οι Σταυριανός Καπετανάκης, Ιωάννης Ν.Καπετανάκης, Μιχαήλ Ν.Καπετανάκης, Ηλίας Π.Μαυρομιχάλης. Ταυτοχρόνως ήλθον ο Γαλάνης Κουμουνδουράκης, την δέ πρωίαν της 23ης Μαρτίου ήλθον ο Κατσής Μαυρομιχάλης, ο Ηλίας Κατσάκος-Μαυρομιχάλης, τη ιδία δε ημέρα ήλθον ο Γεώργιος Καπετανάκης, ο Ιωάννης Καπετανάκης, ο Παναγιώτης και Διονύσιος Μούρτζινοι, ο Παναγιώτης Μπουκουβαλέας, ο Γεώργιος Ντουράκης, ο Παναγιώτης Ντουράκης, ο Παναγιώτης Βενετσανάκος και άλλοι πολλοί. Αυτοί ήσαν με τον Θ.Κολοκοτρώνην. Ακολούθως ήλθον ο Πανάγος Κυβέλος, Νικόλαος Χριστέας, Ηλίας Χρυσοσπάθης, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Κυριακούλης Κουτράκος, Χρισόδουλος Καπετανάκης, Κωνσταντίνος Πιεράκος, Δημήτριος Πουλικάκος, Θεόδωρος Μεσικλής, Ιωάννης Γρηγοράκης, ο Σκλαβούνος από τον Πύργο της Μάνης και ο Πιέρος Βοϊδής.

Ο Πέτρος Μαυρομιχάλης ίδρυσε αμέσως με τους προεστούς τη λεγόμενη Μεσσηνιακή Γερουσία και στις 28 Μαρτίου εξέδωσε διακήρυξη προς τις Ευρωπαϊκές Αυλές, την οποία υπέγραψε ο ίδιος σαν αρχιστράτηγος και τα άλλα μέλη της Γερουσίας ήτοι τους:Ιωάννη και Γεώργιο Καπετανάκη, Νικ. Χρηστέα, Π. Κυβέλο, Ιωαννη Κατσή - Μαυρομιχάλη, Κ. Κουτράκο, Π. Μούρτζινο, Π. Πατριαρχέα, Π. Πικουλάκη και Π. Λογοθέτη. Μετά την κατάληψη της Καλαμάτας οι επαναστατημένοι οπλαρχηγοί χωρίστηκαν σε τρεις φάλλαγγες.

Να πως περιγράφει στα απομνημονεύματα του ο Θ.Κολοκοτρώνης τα γεγονότα που ακολούθησαν: " Εις τας 23 Μαρτίου επιάσαμεν τους Τούρκους εις την Καλαμάτα, τον Αρναούτογλου σημαντικόν Τούρκον της Τριπολιτσάς. Είμεθα 2000 Μανιάτες, ο Πετρόμπεης, ο Μούρτζινος, Κυβέλος. Δυτική Σπάρτη 100 ήτον οι Τούρκοι μαζεμένοι, ως 10.000 η φήμη τους μεγάλη. Η Ανατολική Σπάρτη εκινήθη την ίδια ώρα. Ο Τζαννετάκης με την Κακοβουλία εκκινήθη δια τον Μυστρά. Οι Τούρκοι της Μπαρδούνιας και Μυστρά υπάγουν, τραβιούνται εις την Τριπολιτσά. Οι Τούρκοι είχαν βάλει την υποψία, επροσκάλεσαν προεστούς και δεσποτάδες και αυτοί επήγαν. Ήταν έμβα του Μαρτίου. Δεν τους εσκότωσαν. Οι Σπαρτιάται αφού επήραν λάφυρα, προχωρούν και πολιορκούν τη Μονεμβασιά. Εις την Καλαμάτα εκάμαμε συνέλευσην, πόθεν να πρωτοκινήσωμεν τα στρατεύματα. Οι Καλαματιανοί εκατάφεραν τον Μπέη να πάμε εις την Κορώνη δια να μη βάλουν σπαθί οι Τούρκοι εις τους Χριστιανούς, εγώ δεν εστέρχθηκα, είπα να πάμε εις την παλαιάν Αρκαδία, εις το κέντρο, δια να βοηθούμε τους άλλους. Του Μούρτζινου αρρώστησε το παιδί του, ο Διονύσιος, και έτσι δεν εκίνησαν όλοι οι Μανιάτες, έλαβα 200 από αυτόν και 70 από τον Μπέη με τον καπετάν Βοϊδή και με 30 δικούς μου εγένηκαν 300, και έκοψα ευθύς δύο σημαίες με σταυρό και εκίνησα".

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΣΤΟΝ ΕΝΟΠΛΟ ΑΓΩΝΑ
Οι Μανιάτες της Ανατολικής Μάνης με αρχηγό τον Γεώργιο Τζαννετάκη (1000 περίπου άτομα ) κινήθηκαν στο εσωτερικό της Λακωνίας, κατέλαβαν το Φρούριο του Μυστρά και στις 21 Ιουλίου 1821 κατέλαβαν την Μονεμβασιά ύστερα από πολιορκία. Ταυτόχρονα με την πολιορκία της Μονεμβασιάς άρχισε και η πολιορκία των Μεσσηνιακών Φρουρίων (Μεθώνης, Κορώνης, Νεοκάστρου) από την άλλη φάλαγγα Μανιατών πολεμιστών της Δυτικής Μάνης, υπό τους Καπεταναίους Αντώνη, Ηλία και Ιωάννη Μαυρομιχάλη. Η παράδοση του Φρουρίου υπογράφηκε στις 7 Αυγούστου του 1821. Η τρίτη φάλαγγα με αρχηγό τον Θ. Κολοκοτρώνη και 300 Μανιάτες κινήθηκαν προς την Γορτυνία. Μαζί του ήταν ο Αναγνωσταράς, ο Παπαφλέσσας και ο Π. Κεφάλας. Στις 28 Μαρτίου του 1821 ο Κολοκοτρώνης με τους Μανιάτες δίνει την πρώτη μάχη με τους Τούρκους στη γέφυρα του Αγίου Αθανασίου κοντά στην Καρύταινα.

Για τη νικηφόρα αυτή μάχη ο Φωτάκος γράφει: Την 28ην Μαρτίου άνοιξε ο πόλεμος (...) έπιασεν εις την θέσιν Άγιος Αθανάσιος ο Κολοκοτρώνης με τους Μανιάτες (...). Επολέμησε με τους Μανιάτες πολλήν ώρα και δεν άφησε τους Τούρκους να προχωρήσουν (...).Δεν δύναμαι να μνημονεύσω τα ονόματα όλων των Καπεταναίων Μανιατών, διότι δεν ευρίσκεις την άκρην". Τον ενθουσιασμό του από τη μάχη αυτή ο Κολοκοτρώνης τον εξέφρασε με αυτά τα λόγια: "Οι Σπαρτιάται έκαμαν τότε έναν πόλεμο, που εμιμήθηκαν τον Λεωνίδα τριακόσιοι ήταν οι πρώτοι, χίλιοι επτακόσιοι οι Τούρκοι..." Προτού αναφερθούμε στη συμμετοχή των Μανιατών στις σημαντικότερες μάχες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα του έθνους μας θα παραθέσουμε μερικές μαρτυρίες και κρίσεις ιστορικών συγγραφέων για να γίνει αντιληπτή η τεράστια προσφορά των Μανιατών στον αγώνα αλλά και το ηθικό τους φρόνημα.

Ο Φωτάκος, υπασπιστής και γραμματέας του Θ.Κολοκοτρώνη γράφει στα απομνημονεύματα του: "Κατά την πολιορκία της Τριπολιτσάς (Ιούνιος 1821) οι στρατευμένοι Έλληνες (πλην των Μανιατών) ήταν τελείως αγύμναστοι και δεν ήξεραν να γεμίσουν ούτε τα ντουφέκια τους. Πολλοί από αυτούς έβαναν στις κάνες των ντουφεκιών τους πρώτα το βόλι και κατόπιν το μπαρούτι! Ενώ οι Μανιάτες, οι οποίοι εθαυμάζοντο από τους αδαείς, μπορούσαν να περάσουν το βόλι μέσα από τις πολεμίστρες των Φρουρίων! Έλεγαν δε οι αδαείς συντρόφοι τους :" Η ντουφεκιά του Μανιάτη βροντά περισσότερο από κανόνι!"

Και ο Αμβρόσιος Φραντζής γράφει σχετικώς τα ακόλουθα: "Οι άλλοι Έλληνες κατά την έναρξιν της Επαναστάσεως εταράττοντο πολύ από τα κανόνια ή τας βόμβας,έπιπτον πρηνείς επί προσώπων...είναι δε αληθές ότι οι Μανιάται εδίδασκον τους Έλληνας της Κορώνης, κατ' αρχάς, πως να προφυλάττωνται εις τας μάχας και πώς να μεταχειρίζωνται τα όπλα, έως ου ιδόντες τους τρόπους αυτούς οι Έλληνες και εξασκηθέντες δι'ολίγας ημέρας έφθασαν να γίνουν εμπειρώτεροι και ικανώτεροι (από πριν)." Σε άλλο σημείο ο Φωτάκης γράφει: "Ούτως η Μάνη κατόπιν παρουσιάσθη με όλους τους Μανιάτας της εις την πολιορκίαν της Τριπολιτσάς (...) Εις τα Βέρβενα, εις το Βαλτέτσι και όπου αλλού ευρέθησαν ο Κυριακούλης, ο Ηλίας (Μαυρομιχάλης) και οι λοιποί καπεταναίοι Μανιάται δεν επληρώθησαν, αλλά μόνον τους έδιδον οι Πελοποννήσιοι τα πολεμοφόδια και την τροφήν των.Αυτοί όμως είχον την υψηλοφροσύνην τάχα, " ότι δουλεύουν και πολεμούν δια να ελευθερώσουν τους βλάχους", ούτως έλεγον οι Μανιάται τους άλλους Πελοποννήσιους. Αυτό δε το αγέρωχον εξακολούθουν να το έχουν διότι ήσαν ελεύθεροι επάνω εις την ξερήν πέτραν. Μετά την μάχη του Βαλτετσίου ο Κανέλλος Δεληγιάννης επαραχώρησε την αρχηγίαν της Καρύταινας εις τον Θεόδωρον Κολοκοτρώνην. Έπειτα όμως οι Έλληνες έδιδαν την αρχηγίαν εις τους Μανιάτας καπεταναίους, τον Κυριακούλην και Ηλίαν Μαυρομιχάλην και τον Μούρτζινον (Διον.Τρουπάκην) ως μάλλον εμπειροπόλεμους(...) διότι και οι Τούρκοι τους εφοβούντο. Εις αυτούς ως ανωτέρους υπήκουον οι Έλληνες και αυθορμήτως τους έδιδαν και τροφήν."

Από τον φιλότουρκο Γάλλο περιηγητή Πουκεβίλ όταν ήταν φυλακισμένος στην Τρίπολη από τους Τούρκους πληροφορούμαστε: "Τα βράδια, ένα απόσπασμα από είκοσι Αλβανούς αμπάρωνε την πόρτα της καμάρας μας και φύλαγε φρουρά σ' ένα διπλανό δωμάτιο, όχι για να μην το σκάσουμε, αλλά για να προστατεύει αυτή την πτέρυγα του παλατιού από τυχόν νυχτερινές επιδρομές Μανιατών, που ο πασάς τους τρέμει, ακόμα κι όταν βρίσκεται αμπαρωμένος στο σεράι του." Σε άλλο σημείο του βιβλίου του συνεχίζει: "Τέλος , το άγριο θάρρος των Σπαρτιατών μεταβιβάστηκε στους απογόνους τους αναλλοίωτο και αυξήθηκε περισσότερο από την καταπίεση. Μάρτυρας των κατορθωμάτων τους ο Έλληνας κάτοικος των πεδιάδων, βλέπει με μυστική ευχαρίστηση τους Τούρκους να ταπεινώνονται από αδιάκοπες ήττες. Γιατί είναι σπάνιο να μη θριαμβεύσουν οι Μανιάτες στην αναμέτρησή τους με τους στρατούς του πασά. Επιστρέφοντας ύστερα από τη μάχη στα βουνά τους, απλώνουν, σ' ένδειξη της νίκης τους, τα όπλα και τα ματοβαμμένα λάφυρα του εχθρού. Στην περίοδο της αιχμαλωσίας μου, έκαναν τον πασά να τρέμει ακόμα και μέσα στο σεράι του. Είχε ορκιστεί να τιμωρίσει την προσβολή και τη ζημιά που του είχαν προξενήσει λεηλατώντας το πλοίο το φορτωμένο με τους φόρους της επαρχίας. Πολλά τμήματα του ιππικού του πήραν διαταγή να βαδίσουν προς τις κλεισούρες, να επιβλέπουν τις εισόδους τους, να παρεμποδίζουν το εμπόριο της Μάνης, να μη φείδονται κανενός από τους κατοίκους της, με μια λέξη να τους προξενούν τη μεγαλύτερη ζημιά. Οι Λάκωνες που έχουν πολλούς φίλους μέσα στην επαρχία, πληροφορημένοι έγκαιρα για τις κινήσεις που τους απειλούσαν, έτρεξαν στα όπλα και σε λίγο έπιασαν τις συνηθισμένες θέσεις. Οι πιο ατρόμητοι ανάμεσά τους, μοιρασμένοι σε μικρά αποσπάσματα, προκάλεσαν τους καβαλάρηδες του πασά και τους νίκησαν. Περικυκλωμένοι καμιά τριανταριά σ' ένα χωριό από περισσότερους από εκατό ντελάληδες τους είδαν να ξεφυτρώνουν κάποια στιγμή ανάμεσά στους εχθρούς τους, κατατρυπώντας τους με σφαίρες...Κι όταν υπερτερούσαν στην εκστρατεία, δεν είχαν πια κανένα μέτρο. Κυριαρχούσαν στον Μοριά και τα αποσπάσματα τους βάδιζαν φανερά προς την Τριπολιτσά. Ο πασάς ένοιωσε πως έπρεπε να δώσει τέλος σ' έναν πόλεμο που φανέρωνε την αδυναμία του. Εξαγόρασε, λοιπόν, μιαν ειρήνη, ντροπιασμένη όμως και βραχυπρόθεσμη. Οι γυναίκες αυτών των Μανιατών, το ίδιο θαρραλέες με τα παιδιά τους, μοιράστηκαν μερικές φορές μαζί τους τούς μεγαλύτερους κινδύνους. Ωστόσο, όταν εκείνα σκοτώνονται, τα κλαίνε, γιατί τα αγαπούν με μιαν τρυφερότητα άξια θαυμασμού."

Στη Νεώτερη Γεωγραφία των Δημητραίων, έργο του τέλους του 18ου αιώνος, έργο γραμμένο από ανθρώπους που μελέτησαν και μάθανε τα πράγματα του καιρού τους διαβάζουμε: "...δεν ήταν σπάνιο να ιδή τινάς εις τον Μιστρά ένα Μανιάτη αρματωμένο να περιπατή με ένα φρόνημα Λακωνικό, με μια καταφρόνεσι εις τους Τούρκους Σπαρτιατική. Οι Τούρκοι μάλιστα οι Μιστριώται τους έτρεμαν". Στην ιστορία του ο Φρατζής περιγράφει για τη μάχη του Αγ.Αθανασίου: "...ο Θ. Κολοκοτρώνης μετά των μετ' αυτού Μανιατών αντέκρουσαν αυτούς γενναίως, και η μεταξύ των μάχη διήρκεσε επέκεινα των 5 ωρών. Εν δε μέρος των Μανιατών μη έχοντες πλέον πολεμοφόδια, ως παραναλώσαντες πάντα όσα είχον εις την μάχην, ζητήσαντες δε από τον Θ. Κολοκοτρώνην και αποτυχόντες, ως μη έχοντος και αυτού εις την στιγμήν, εκτύπον τους Οθωμανούς με τας πέτρας όντες εφ'υψηλής θέσεως οι Μανιάται."

Ο Βασίλης Πατριαρχέας στο βιβλίο του, "Το δίπτυχον της Εθνεγερσίας", γράφει: "Η περί την χρήσιν των όπλων άσκησις των Μανιατών ήτο συστηματική και οι άρρενες από μικράς ηλικίας εγίνοντο έμπειροι δια την ευθυβολίαν και ένεκα του ιδιορρύθμου κοινωνικού βίου, της κατ' οικογένειας οργανώσεως και επί αιώνας διαβιώσεως, του ανεξαρτήτου πολιτικού βίου, και του καλλιεργουμένου αδούλωτου φρονήματος σύμπαντος του πληθυσμού ανδρών τε και γυναικών. Η όλη γεωγραφική θέσις, το δυσπρόσιτον και δυσέμβολον εις ξένην επικυριαρχίαν εδάφος, η σκληραγωγία της λιτής ζωής, εις φυσικόν περιβάλλον όξυναν τον νουν και την φαντασίαν και συνετέλεσαν εις την διαμόρφωσιν ιδίας ατομικότητος, αι διατηρούμεναι ζωηρές παραδόσεις της Ελληνικής φυλής, δια των μεγάλων οικογενειών του τόπου, συμπαρομαρτούσης και της Χριστιανικής Θρησκείας, δι' ευλαβούς προσηλώσεως εις τα βασικά δόγματα, άτινα εκαλλιεργούντο ιδιαζόντως,ως μαρτυρούν το τε πλήθος των ευκτηρίων Οίκων, ναών και μοναστηριών και των κληρικών(...) εδημιούργησαν φιλελεύθερον πνεύμα,από της πρώτης ημέρας της Οθωμανικής κυριαρχίας επί του Μορέως, ώστε κατά τους χρόνους της Εθνεγερσίας του ΄21 οι Μανιάτες εχρησίμευσαν, διδάξαντες τους καμπίσιους Έλληνας την χρησιμοποίησιν των όπλων και την τέχνην του πολέμου..."

ΒΑΛΤΕΤΣΙ
Μετά τη νικηφόρο μάχη του Αγίου Αθανασίου, στον Αλφειό ποταμό, ο Κολοκοτρώνης προσπάθησε να δημιουργήσει στρατόπεδο στην Καρύταινα αλλά η προσπάθειά του απέτυχε, όταν οι έξι χιλιάδες άνδρες που είχε συγκεντρώσει, διαλύθηκαν αμαχητί όταν δέχτηκαν επίθεση των Τούρκων. Ο Κολοκοτρώνης όμως δεν πτοήθηκε αλλά παντού διαλαλούσε και έγραφε ακούραστα για την ανάγκη της πολιορκίας της Τριπολιτσάς. Οι Μανιάτες οπλαρχηγοί συμφώνησαν με τη γνώμη του και στρατολόγησαν αρκετούς περίοικους της Τριπολιτσάς και εν συνεχεία κατέλαβαν το Χρυσοβίτσι, το Διάσελο, την Αλωνίσταινα, τα Βέρβενα, την Πιάνα δημιουργώντας ένα μεγάλο κλοιό γύρω από την Τρίπολη. Η άφιξη του Μουσταφάμπεη στην Τρίπολη στις 6 Μαϊου πτόησε τους πολιορκητές. Ο Κων. Παπαρηγόπουλος στην "Ιστορία του Ελληνικού Έθνους" γράφει: "Ο Κολοκοτρώνης πρότεινε να καταληφθεί αμέσως το Βαλτέτσι κι ευτυχώς ο Ηλίας Μαυρομιχάλης εκτέλεσε πρώτος το έργο. Λίγο μετά συγκεντρώθηκαν εκεί κι άλλοι οπλαρχηγοί, η δύναμή τους έφτασε τους 845 άνδρες, όλων δε αρχηγός ήταν ο θείος του Ηλία, Κυριακούλης, και στους αγωνιστές περιλαμβανόταν κι ο αδερφός του Ηλία, ο Ιωάννης, δεκατεσσάρων ετών. Ο Κολοκοτρώνης τους υπέδειξε πώς να οχυρωθούν, έθεσε τα άλλα σώματα σε ετοιμότητα, ο ίδιος δε αεικίνητος, κοιμόταν στο Βαλτέτσι, προγευμάτιζε στην Πιάνα και δειπνούσε στο Χρυσοβίτσι. Στις 12 του μήνα ο Μουσταφάμπεης βάδισε στο Βαλτέτσι με 6.500 πεζούς, 1.500 ιππείς και 2 πυροβόλα με σκοπό να σπάσει αυτό το μέρος του αποκλεισμού, να προελάσει στη Λακωνία και να δαμάσει όλη την Πελοπόννησο. Ο Κολοκοτρώνης, ευρισκόμενος τη στιγμή εκείνη στο Χρυσοβίτσι, δυόμισι ώρες από το Βαλτέτσι, δεν συμμετείχε στην αρχή του αγώνα, τον οποίο κατεύθυναν ο Κυριακούλης και ο Ηλίας πίσω από πρόχειρα οχειρώματα, τα λεγόμενα ταμπούρια. Τρεις ώρες μετά έφτασε ο Κολοκοτρώνης από το Χρυσοβίτσι κι ο Πλαπούτας από την Πιάνα κι άρχισαν να βάλλουν κατά των εχθρών. Οι αγωνιστές του Κυριακούλη πήραν θάρρος και συνέχισαν να ανθίστανται μέχρι το βράδυ κρατώντας τις θέσεις τους. Γύρω στα μεσάνυχτα ο Κολοκοτρώνης μπήκε στο Βαλτέτσι και αγκάλιασε τους αγωνιστές όλο χαρά. Μετά γύρισε στους δικούς του αγωνιστές, αφήνωντας στη θέση του άλλους και την επόμενη, με την επανάληψη της μάχης, οι ευρισκόμενοι μέσα στο Βαλτέτσι άρχισαν την επίθεση και έτρεψαν τους Τούρκους σε φυγή, συμπαρασύροντας όλη τη δύναμη του Μουσταφάμπεη. Ο Κολοκοτρώνης είχε δώσει τέτοιες διαταγές, ώστε όλα τα εφόδια των Τούρκων έπεσαν στα χέρια των δικών μας μαζί με τα επίχρυσα και επάργυρα όπλα τους, τα οποία πετούσαν για να φύγουν πιο εύκολα. Δεν εξακριβώθηκε ο αριθμός των θυμάτων και των δυο πλευρών στο διήμερο αυτό αγώνα. Οι Τούρκοι πολεμώντας στην ύπαιθρο υπέστησαν μεγάλες απώλειες από τους Έλληνες, οι οποίοι δεν είχαν πολλούς τραυματίες και νεκρούς. Σωστά η νίκη στο Βαλτέτσι θεωρήθηκε ο θεμέλιος λίθος της πελοποννησιακής ανεξαρτησίας και δίκαια εξυμνήθηκε σαν ένα από τα πιο αξιομνημόνευτα κατορθώματα της επανάστασης". Στη μάχη του Βαλτετσίου που διήρκησε μιάμιση μέρα (12-13 Μαϊου 1821) αποκορυφώθηκε η ανδρεία των Μανιατών και μάλιστα των καπεταναίων της Μαυρομιχαλαίων εκ των οποίων ο Ηλίας απεκλήθη ήρωας του Βαλτετσίου. Ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων γράφει:"της μεγάλης νίκης (του Βαλτετσίου) πνεύμα υπήρξε ο Κολοκοτρώνης ήρως δέ ο Ηλίας Μαυρομιχάλης".

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΣΤΗ ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ
Μετά τη μάχη του Βαλτετσίου η Επιτροπή των Καλτετζών διέταξε τους Ηλία και Κυριακούλη Μαυρομιχάλη να ενισχύσουν τον Αγώνα των επαναστατημένων Ελλήνων στη Στερεά Ελλάδα, να φυλάσσουν τις διαβάσεις των Γερανείων και να κτυπήσουν τα τουρκικά στρατεύματα που θα επιχειρούσαν να περάσουν από τη Στερεά Ελλάδα στην Πελοπόννησο προς ενίσχυση των ομοεθνών τους. Στη Θήβα έφθασαν ο Ομέρ Βρυώνης και ο Μεχέτ Πασάς με 14.000 στρατιώτες. Ο Μεχμέτ Πασάς επιτίθεται κατά του Ηλία Μαυρομιχάλη και του Τσαλαφατίνου που βρισκόντουσαν με Δερβενοχωρίτες στο Κριεκούκι. Η μάχη ήταν σκληρή. Σκοτώθηκαν 40 Έλληνες και 70 Τούρκοι. Οι Τούρκοι υποχώρησαν προς τη Θήβα και οι Έλληνες γύρισαν στην Κάζα. Στα Μεγάλα Δερβένια έφθασαν ο Αντώνης Μαυρομιχάλης, ο Παπαφλέσσας, ο Π. Κολοκοτρώνης και οι πασάδες υποχρεώθηκαν να μείνουν ο ένας στην Αθήνα και ο άλλος στη Θήβα. Στη συνέχεια ο Ηλίας Μαυρομιχάλης εστάλη στην Αθήνα για να αναλάβει την πολιορκία της Ακρόπολης, αλλά παρά την ριψοκίνδυνη προσπάθειά του δεν κατάφερε να την εκπορθήσει. Μετά από 40 ημέρες δέχτηκε πατριωτική έκκληση του Επισκόπου Καρυστίας Νεοφύτου και μετέβη στην Εύβοια μαζί με τον θείο του Κυριακούλη και τον Ηλία Τσαλαφατίνο, φημισμένο Μανιάτη οπλαρχηγό για να βοηθήσουν τους επαναστατημένους Ευβοείς. Όταν ο Ομέρ Μπέης έμαθε την άφιξη του Ηλία Μαυρομιχάλη στην Εύβοια έστειλε στρατεύματα και κατέλαβαν την στρατηγική θέση των Στύρων. Ο Ηλίας Μαυρομιχάλης με 500 Μανιάτες και ο οπλαρχηγός Βάσσης με άλλους 500 ντόπιους πολεμιστές κινήθηκαν κατά των Τούρκων. Οι κακές καιρικές συνθήκες όμως και η κακή συνεννόηση των δύο οπλαρχηγών έφερε σε τρομερά δύσκολη θέση τον Ηλία Μαυρομιχάλη ο οποίος αναγκάστηκε με επτά Μανιάτες να οχυρωθεί σ' έναν άστεγο μύλο, το λεγόμενο Κοκκινόμυλο. Να πώς περιγράφει ο Φιλήμων την ηρωική αντίσταση των επτά Μανιατών και το ένδοξο τέλος του Ηλία Μαυρομιχάλη:

"Ο Ηλίας...μετά μόνον επτά οπισθοβατών εισέρχεται εντός τινος ανεμομύλου ερειπωμένου και επί του λόφου κειμένου πλησίον των Στύρων. Ονομάζεται ούτος Κοκκινόμυλος. Ενταύθα παρίσταται η τελευταία του δράματος πράξις. Ο Ομέρ-Βελης (δηλ. ο Ομέρ Μπεής) ορμά αθρόος κατά των εγκλείστων, όπως λάβει τούτους αναρπάστους και τούτο μη δυνηθείς πολιορκεί αυτούς πανταχόθεν διά πυκνού στίφους. Η στιγμή επέστη ,μετά δίωρον έτι αντίστασιν. Αι πυριτιδοβολαί εξηντλήθησαν. Ο Ηλίας σύρει το ξιφος, ίνα μη συλληφθή αιχμάλωτος. Εξορμά ίνα διασχίση τούς εχθρούς και πίπτει νεκρός. Το ίδιον έδωκαν ηρωϊκόν τέλος και οι ανυποχώρητοι απ' αυτού Λάκωνες, ενός ή δύο διασωθέντων. Ο Ομέρ Βελής εκέρδισεν ούτω την λαμπροτέραν νίκην..". Ο Άγγλος Ιστορικός Γκόρντον γράφει: "Οι Τουρκοι αναγνωρίσαντες τον Ηλίαν Μαυρομιχάλην προσπάθησαν να τον συλλάβουν (κατά την έξοδο από τον μύλο) ζωντανόν, αλλ'ουτος εβύθισε το εγχειρίδιόν του εις το στήθος του και ηυτοκτόνησε". Και ο επίσης Άγγλος Ιστορικός Άλιζον Φίλλιπς γράφει: "Ο θάνατός του ήτο το πρώτον πλήγμα της Επαναστάσεως κατά το έτος τούτο (1822) και επροξένησε μεγάλην λύπην, διότι προς τη ανδρεια, η οποία ήτο συνήθης παρά τοις αρχηγοός της Επαναστάσεως, εκοσμείτο (ο Ηλίας Μαυρομιχάλης) υπό αφιλοκερδους φιλοπατρίας, ήτις δεν ήτο τόσον κοινή".

Όταν μαθεύτηκε ο ηρωικός θάνατος του Ηλία Μαυρομιχάλη στην έδρα της Πελοποννησιακής Γερουσίας (στην Ακροκόρινθο) ο Πρόεδρος αυτής Δημ. Υψηλάντης θέλησε να την ανακοινώσει με τρόπο περιφραστικό στον Πετρόμπεη, ο οποίος ήταν Αντιπρόεδρος της Γερουσίας και ο οποίος, αφού άκουσε με ψυχραιμία το θλιβερό συμβάν, είπε στον Δημήτριο Υψηλάντη: "Μη με λυπάσαι. Έκαμα γυιό στρατιώτη, ο οποίος επλήρωσε το χρέος του προς την Πατρίδα!". - Κατακαϋμένη Μάνη, με τα παιδιά που βγάνεις, ποτέ να μην πεθάνεις!- Ο Ιστορικός Φιλήμων αναφέρει, ότι ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης έλεγε "πως μόνο ο Ηλίας ηδύνατο να διαφιλονικήση ποτέ τη στρατιωτική ηγεσία της Πελοποννήσου".

ΟΙ ΜΑΝΙΑΤΕΣ ΣΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ
Μετά τη Βοιωτία ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης κατ' εντολή του Μαυροκορδάτου πηγαίνει στο Μεσσολόγγι με δυο χιλιάδες Μανιάτες για να ενισχύσει το διεξαγόμενο αγώνα στη Δυτική Στερεά Ελλάδα και Ήπειρο. Με 4 πλοία έφτασαν στο Φανάρι της Ηπείρου με σκοπό να ανοίξει δρόμο προς τη Κιάφα και να εξασφαλίσει τον ανεφοδιασμό των Σουλιωτών. Οι Σουλιώτες έστειλαν αμέσως ενισχύσεις ,αλλά στις 4 Ιουλίου 3.000 Τούρκοι χτύπησαν τη δύναμη του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη στη Σπλάντζα του Φαναρίου με αρχηγό τον Μουσταφάμπεη. Οι Μανιάτες που δεν είχαν ολοκληρώσει τις αμυντικές τους προετοιμασίες αιφνιδιάστηκαν. Πολλοί οπλαρχηγοί πρότειναν να εγκαταλειφθεί η τοποθεσία. Ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης όμως θεώρησε την υποχώρηση ταπεινωτική και διέταξε αμέσως και μέσα στη νύχτα την κατασκευή ενός ξερολίθινου τείχους 200 περίπου μέτρων μήκους και 1 μέτρου ύψους. Την επόμενη μέρα 4/7/1822 οι Τούρκοι επετέθησαν εναντίον των Ελλήνων, αλλά καθηλώθηκαν από τα πυκνά πυρά των ταμπουρωμένων Μανιατών. Κατά τη διάρκεια της μάχης μια σφαίρα χτύπησε θανάσιμα τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη. Να πώς περιγράφει ο Ιστορικός Κόκκινος το δραματικό και ένδοξο τέλος του ήρωα: "Μία σφαίρα βρήκε τότε τον Κυριακούλη εις την μασχάλην. Ο ήρως κατέπεσε και ελιποθύμησε, και κυμα αίματος ανάβλυσεν από την εσωτερικήν πληγήν του στήθους έφθασε εις τα χείλη του. Οι άνθρωποί του τον μετέφεραν αμέσως εις το οχύρωμα, όπου εκείνος αντιληφθείς το επικείμενον τέλος του, διεμοίρασε τα όπλα του μεταξύ των συμπολεμιστων του, έδωσε εντολή εις τον ιπποκόμον του να πάρη την αιματοβαμμένην ζώνην του και να την παραδώση εις την οικογένειάν του εις την Μάνην και εξέπνευσε". Οι πολεμιστές κράτησαν τις θέσεις όλη την ημέρα, αλλά τη νύχτα, λυπημένοι για το θάνατο του αρχηγού τους, έφυγαν για το Μεσσολόγγι όπου και έθαψαν το νεκρό ήρωα στον χώρο όπου αργότερα ανεγέρθει το Ηρώον της Ιεράς Πόλης και αποκαλείται "Κήπος Ηρώων".

Μετά τη μάχη της Σπλάντζας και την καταστροφική στο Πέτα καθώς και την απομάκρυνση των Σουλιωτών στα Ιόνια Νησιά ο Ομέρ Βρυώνης και ο Κιουταχής αρχίζουν την Α' πολιορκία του Μεσολογγίου. Οι Μανιάτες παρά την τρομερή αιμορραγία που είχαν υποστεί συγκρουόμενοι δύο ολόκληρα χρόνια με τους Τούρκους, βλέποντας ότι η Ρούμελη, αν μείνει αβοήθητη, υπήρχε κίνδυνος να υποκύψει, έσπευσαν να βοηθήσουν. Στις 23 Νοεμβρίου 1822 ο Πετρόμπεης μαζί με τον Ζαϊμη και τον Ντελληγιάννη με χίλιους άντρες φτάνουν στη Ρούμελη. Ο Ηλίας Τσαλαφατίνος και ο Κουμουντουράκης, Μανιάτες οπλαρχηγοί, με ένα μέρος των συμπολεμιστών μπήκαν στο Μεσολόγγι για να ενισχύσουν την φρουρά. Ο Πετρόμπεης με 500 περίπου άνδρες κινήθηκε για να ξεσηκώσει τους ντόπιους κατοίκους και να χτυπήσει τους Τούρκους από τα νώτα τους. Οι Τούρκοι όταν επετέθησαν, τη νύχτα των Χριστουγέννων, απωθήθησαν με επιτυχία από τους πολιορκημένους και έτσι λύθηκε η Α' πολιορκία του Μεσολογγίου, με μεγάλη φθορά των Τούρκων.

ΔΕΡΒΕΝΑΚΙΑ
Την εποχή που ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης βρισκόταν στην Ήπειρο, στην Ανατολική Στερά Ελλάδα εμφανίζεται ο Δράμαλης, επικεφαλής 50.000 περίπου ανδρών, καίει τη Θήβα και κατευθύνεται προς την Πελοπόννησο. Η κυβέρνηση τότε σκέφτηκε να φρουρήσει τα στενά προ του Ισθμού για να παρεμποδίσει την κάθοδο του Δράμαλη. Έστειλε λοιπόν μαζί με άλλους καπεταναίους και το Μανιάτη Τσαλαφατίνο, να καταλάβουν τις διαβάσεις του Γερανείου. Η μικρή αυτή όμως δύναμη αναγκάστηκε να υποχωρήσει και να συμπτυχθεί με άλλες δυνάμεις στην Κόρινθο. Η Ελληνική Κυβέρνηση (δηλαδή το "Εκτελεστικό") πανικοβλήθηκε από την εισβολή του Δράμαλη και έσπευσε να διασωθεί στα πλοία που βρίσκονταν στον Αργολικό Κόλπο. Ο Κολοκοτρώνης μαθαίνοντας την εισβολή του Δράμαλη στο Άργος αμέσως συναντήθηκε με τον Πετρόμπεη, τον Υψηλάντη και τον Κρεββατά και σε σύσκεψη αποφασίστηκε: 1ον) 200 άνδρες με τους οπλαρχηγούς Κατσάκο και Μπαρμπιτσιώτη να καταλάβουν το κάστρο του Άργους ώστε να καθυστερήσουν το Δράμαλη και 2ον) να κάψουν τους καρπούς ώστε να δημιουργήσουν πρόβλημα ανεφοδιασμού στο Δράμαλη. Όταν οι 200 άνδρες έφθασαν στο κάστρο του Άργους είδαν με έκπληξη και χαρά να κυματίζει η Ελληνική Σημαία.

Να τι είχε συμβεί όπως γράφει στην ιστορία του ο Δ. Τρικούπης: "Κατήντησε δε εις τόσην αδυναμίαν (το Εκτελεστικό),ώστε ούτε καν τον άργυρον να προφυλάξη εδυνήθη, τον εκ των εκκλησιών και μοναστηρίων συναχθέντα και κατατεθέντα έν τινι πλοίω, όθεν τον ήρπασαν ναύται έξωθεν ορμήσαντες επί λόγω οφειλομένων μισθών. Μόνος ο Θανάσης Καρίγιαννης, Μανιάτης, ευρεθείς εν Άργει ταις ημέραις εκείναις της φυγής, της αρπαγής, της καταπιέσεως και του τρόμου, και ευρών δέκα ομόφρονάς του ανέβη αυθόρμητος και άφοβος εις το φρούριον του Άργους και ύψωσε σημαία". Ο Πρόκετ Ώστεν στην ιστορία του γράφει ότι η κατάληψη του φρουρίου του Άργους "ανήκει εις τας γενναιοτέρας και αποτελεσματικοτέρας εκδουλεύσεις του αγωνος εκείνου". Επειδή όμως το νερό του Φρουρίου δεν επαρκούσε για μέρες, στο Κάστρο παρέμειναν οι άντρες του Μπαρμπιτσιώτη και του Καρίγιαννη ενώ οι λοιποί με τον Υψηλάντη,τους Μαυρομιχαλαίους και τον Πάνο Κολοκοτρώνη απεχώρησαν και κατέλαβαν διαβάσεις ώστε να εμποδίσουν την προέλαση του Δράμαλη προς την Τρίπολη. Εν τω μεταξύ οι Έλληνες είχαν πυρπολήσει τη συγκομιδή των Αργολικών Κάμπων και ο Δράμαλης βρισκόμενος σε δύσκολη θέση αποφάσισε να επιστρέψει στην Κόρινθο. Αυτήν την απόφαση της οπισθωχώρησης μάντευσε ο Κολοκοτρώνης που συνέλαβε το σχέδιο του εγκλωβισμού του Δράμαλη στα στενά των Δερβενακίων που προσεφέροντο για τον "εξ ενέδρας" πόλεμο. Το σχέδιο έγινε αποδεκτό και αποφασίστηκε να προωθηθούν αμέσως επίλεκτα τμήματα υπό τον Παπαφλέσσα,Υψηλάντη και Νικηταρά,καθώς και οι Μανιάτες των σωμάτων Δουράκη, Καπετανάκη, Κουμουνδουράκη και Χρυσοσπάθη για να καταλάβουν τα στενά των Δερβενακίων. Έτσι στις 26 και 27 Ιουλίου 1822 γράφτηκε η πιο λαμπρή ίσως σελίδα της Επανάστασης του 1821. Η στρατιά του Δράμαλη, οπισθωχωρούσα, δέχτηκε φοβερή, αιφνιδιαστική επίθεση των Ελλήνων επαναστατών και η φθορά της ήταν τόση που άγγιξε τα όρια της αποδεκάτισης.

ΜΑΝΙΑΚΙ
Ο στόλος του Αιγυπτίου Ιμπραήμ Πασά φθάνει στις 24 Φεβρουαρίου του 1825 στη Μεθώνη και αποβιβάζει 4.000 πεζούς και 500 ιππείς. Ο στρατός αυτός που ήταν καλά εκπαιδευμένος και οργανωμένος από Γάλλους αξιωματικούς ενισχύθηκε με άλλους 6.000 πεζούς,500 ιππείς και ισχυρό πεδινό πυροβολικό. Στην περίοδο εκείνη ο Ιμπραήμ βρήκε τους Έλληνες επαναστάτες σε πολύ άσχημη κατάσταση. Ο εμφύλιος των πολιτικών με τους στρατιωτικούς τους είχε διαιρέσει και το μίσος είχε κυριαρχήσει σε όλες τις εκδηλώσεις των βασικών παραγόντων της επανάστασης. Ο Κολοκοτρώνης είχε φυλακισθεί από τους πολιτικούς του αντιπάλους, οι οποίοι όμως μπροστά στον κίνδυνο που διέτρεχε η Επανάσταση και κάτω από την πίεση του λαού, τον απελευθέρωσαν και του ανέθεσαν την ηγεσία του στρατιωτικού τμήματος για την απόκρουση του Ιμπραήμ. Παράλληλα με τον Κολοκοτρώνη κινήθηκε και ο Παπαφλέσσας, τότε Υπουργός Εσωτερικών, που είχε πρωτοστατήσει για την απελευθέρωση του Κολοκοτρώνη. Ο Παπαφλέσσας οχυρώθηκε στο χωριό Μανιάκι(στη Μεσσηνία) με 700 περίπου πολεμιστές, μεταξύ των οποίων και αρκετοί Μανιάτες, με επικεφαλής τον Βοϊδή Μαυρομιχάλη. Η μάχη ήταν άνιση και ο τόπος ακατάλληλος. Οι Έλληνες της Πελοποννήσου πολέμησαν γενναία αλλά όμως ήταν αδύνατον να συγκρατήσουν την πλημμυρίδα των στρατιωτικών δυνάμεων του Ιμπραήμ, κατά τον ιστορικό Φραντζή 900 ήταν οι Έλληνες,2.500 οι Αιγύπτιοι. Ο Παπαφλέσσας βρήκε ηρωϊκό θάνατο όπως και οι Μανιάτες οπλαρχηγοί Πιέρος και Βοϊδής Μαυρομιχάλης, Θ. Καπετανάκος και Δ. Πουλικάκος.

O IMΠΡΑΗΜ ΣΤΗ ΜΑΝΗ
Μετά τη μάχη στο Μανιάκι (1/6/1825) ο Ιμπραήμ ξεχύθηκε στην Πελοπόννησο την οποία κυρίευσε και ρήμαξε, πλην της Μάνης. Στους τελευταίους μήνες του 1825 μετέχει με αρκετό στρατό στη δεύτερη πολιορκία του ηρωϊκού Μεσολογγίου που διήρκησε έναν χρόνο περίπου και έληξε με την ηρωϊκή έξοδο των πολιορκημένων, που έμεινε σαν φωτεινό ορόσημο στην Ιστορία των νεότερων Ελλήνων. Μετά την πτώση του Μεσολογγίου ο Ιμπραήμ επανέρχεται στην Πελοπόννησο, καταλαμβάνει ένα μέρος της Αχαΐας και στέλνει επιστολή στον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη και τον διατάσσει εντός δέκα ημερών να προσέλθει μαζί μ' όλους τους προκρίτους της Μάνης να τον προσκυνήσουν αλλιώς θα κυριεύσει και θα αφανίσει τη Μάνη. Και ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης απάντησε ως εξής:
"Ελάβομεν το γράμμα σου, εις το οποίον είδωμεν να μας φοβερίζεις ότι αν δεν σου προσφέρομεν την υποταγήν μας θέλεις εξολοθρεύσεις τους Μανιάτες και την Μάνην. Διά τούτο και ημείς σε περιμένομεν με όσες δυνάμεις θελήσεις".

Ο Ιμπραήμ μετά την άρνηση των Μανιατών να τον προσκυνήσουν, με 800 πεζούς και ιππείς από την Καλαμάτα εξορμά για να τους υποτάξει. Οι Μανιάτες, 2000 περίπου άντρες, οχυρώνονται στη Βέργα του Αλμυρού. Η Βέργα ήταν ξερολίθινο τείχος ύψους ενός μέτρου περίπου και μήκους περισσότερο του χιλιομέτρου, που κτίστηκε από τους Μανιάτες, σαν ταμπούρι. Εκεί ήταν όλοι οι αρχηγοί των Μανιατών:ο Κωνσταντόμπεης, ο Μπεζαντές Γιωργάκης, ο Αναστάσης και Ηλίας Κατσάκος, ο Διονύσιος Τρουπάκης - Μούρτζινος, ο Στέφανος και Νίκος Χρηστέας, ο Γ. και ο Στ. Καπετανάκης, οι Κατσιφαραίοι, ο Γαλάνης Κουμουντουράκης, ο Κοσσονάκος, ο Σ. Πικουλάκης κι όλοι οι ελεύθεροι Μεσομανιάτες. Πρώτο επιτίθεται το ιππικό των Αιγυπτίων το οποίο αναγκάζεται να υποχωρήσει λόγω της μορφολογίας του χώρου, ακολουθούν οι άτακτοι που ορμούν στο τείχος, αλλά αποδεκατίζονται από τα εύστοχα πυρά των αμυνόμενων. Φτάνει τακτικός στρατός, με επικεφαλής Ευρωπαίους αξιωματικούς και επιχειρεί με αλλεπάλληλες επιθέσεις να ανατρέψει την άμυνα. Οι Μανιάτες ακλόνητοι στις θέσεις τους προκαλούν μεγάλες απώλειες στους επιτιθέμενους. Στην ένατη επίθεση των Αιγυπτίων, ένας ανώνυμος Μανιάτης οπλαρχηγός με 20 άνδρες βγήκε από το τείχος χωρίς να γίνει αντιληπτός και επιτίθεται στα νώτα του εχθρού. Οι Αιγύπτιοι που δέχτηκαν την επίθεση, αιφνιδιάστηκαν και τράπηκαν σε φυγή, μεταδίδοντας τον πανικό σε ολόκληρη την εχθρική παράταξη που υποχωρεί (22/6/1826). Τις δύο επόμενες μέρες συνεχίστηκαν οι επιθέσεις των Αιγυπτίων κατά της Βέργας, αλλά οι επιθέσεις ήταν κάπως ασθενέστερες και εύκολα αποκρούστηκαν από τους Μανιάτες. Να πώς περιγράφει ο ιστορικός Φραντζής τα συναισθήματα του Ιμπραήμ για την αποτυχία του στη Βέργα καθώς και για τη μάχη του Δυρού: "...κατ' εκείνην την στιγμήν άξιον θέας ήτο να βλέπη τις πίπτοντας τους εχθρούς σωρηδόν έξωθεν του τείχους, οίτινες και δειλιάσαντες, τελευταίον οπισθοδρόμησαν. Αλλ' ο αλαζών Ιμπραχήμης ιδών την ανέλπιστον εκείνην θραύσιν του στρατεύματός του, πλήρης θυμού διέταξε πάραυτα και επεβιβάσθησαν 3.500 Οθωμανοί εις τα εν Καλάμαις ελλιμενισμένα εχθρικά πλοία, διατάξας ν' αποβιβασθώσι κατά το όπισθεν μέρος της Μάνης εις μίαν δύσβατον θέσιν, επ' ελπίδι του, ότι οι Έλληνες ήθελον αφήσει κενήν την θέσιν της Βέργας, και ήθελον τρέξει προς υπεράσπισιν των οικογενειών των, ώστε τούτου γενομένου να εισβάλη τότε ο Ιμπραχήμης εκ των όπισθεν εις την Μάνην από το μέρος της Βέργας. Προ δε της ανατολής του ηλίου (την 23 Ιουνίου) έφθασαν τα εχθρικά πλοία εις το Βηρόν (Διρό),μεταξύ της Τζίμοβας και του Πύργου, μη όντος εκεισε λιμένος, και άνευ αναβολής απεβίβασαν εις την ξηράν τους 3.500 εχθρούς, αλλά με μεγάλην δυσκολίαν δισ το δύσβατον και το πετρώδες του τόπου, ως εκ περιστάσεως δέ αγαθής ευρέθησαν κατά το μέρος εκείνο 209 οπλοφόροι Μανιάται, εκ δε των προκρίτων ο Πιέρος Μαυρομιχάλης, ο Δημήτριος, υιός του Π. Μαυρομιχάλη (ει και νέος τότε ων), οίτινες διέταξαν τους ρηθένετες 200 οπλοφόρους να κτυπώσιν αφόβως τους εχθρούς, διέταξαν δε ταυτοχρόνως και έκρουσαν τούς κώδωνας των Εκκλησιών, προσκαλέσαντες τους Ιερείς, άνδρας, γυναίκας και παίδας όσους ευρέθησαν. Έγραψε δ' εν ταύτω και ο Δ.Π. Μαυρομιχάλης προς τω εν Αλμυρώ ευρισκόμενον Ελληνικόν στράτευμα την εις το Βηρόν κατάπλευσιν των εχθρικών πλοίων, και την απόβασιν των εχθρών. ...Αλλ'εν τοσούτω η εν Βηρώ απόβασις των εχθρών εξηκολούθει αφ' ενός μεν μέρους με κραυγάς, αφ΄ετέρου δε με τον κτύπον των κωδώνων των Εκκλησιών, ώστε έφθασαν και τινες ακόμη ολίγοι οπλοφόροι Έλληνες, και εν πλήθος γυναικών Μανιατισσών, και δύο Αρχιερείς μετά των Ιερέων. Και οι μεν Μανιάται επυροβόλουν με τα όπλα, αι δε γυναικες εμάχοντο με τας πέτρας και τα δρέπανα, ώστε όχι μόνον εφονεύοντο και επληγώνοντο οι αποβιβαζόμενοι εχθροί, αλλά και δια το πετρωδες και το δύσβατον του τόπου, ούτε να φυλαχθώσιν εδύνατο, ούτε να πλησιάσωσι ποσως δια να τοις βοηθώσι και να πυροβωλωσι με τα κανόνια κατά των Μανιατών. Επί κεφαλης δε τόσων ανδρων, όσω και των γυναικων ίσταντο οι Αρχιερείς και οι Ιερείς εμψυχούντες, και προτρέποντες αυτούς εις την των εχθρών αντίκρουσιν με όλην των την καρτερίαν, και γενναιοψυχίαν. Αι δε πέτραι έπιπτον ως χάλαζα επι των κεφαλών των εχθρών".

Mετά την αντίσταση των Μανιατών και Μανιατισσών στον όρμο του Διρού, οι Αιγύπτιοι αναγκάστηκαν να επιβιβαστούν καταδιωκώμενοι στα πλοία τους και να επιστρέψουν στην Καλαμάτα. Τον Αύγουστο του 1826 ο Ιμπραήμ με μια νέα επίθεση, αυτή τη φορά στην Ανατολική Μάνη, προσπάθησε να την υποτάξει. Αλλά και πάλι οι ηρωικοί Μανιάτες ταμπουρώθηκαν στο χωριό Πολυάραβο και με επιτυχία αντιμετώπισαν τους Αιγύπτιους και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν οριστικά το σχέδιο της υποταγής της Μάνης. Με τις νικηφόρες μάχες στο Αλμυρό, στο Διρό και στον Πολυάραβο οι Μανιάτες, άνδρες και γυναίκες, για άλλη μια φορά απέδειξαν το υψηλό, γενναίο και αδούλωτο φρόνημά τους. Δεν υπολόγισαν το πανίσχυρο και καλά οργανωμένο στράτευμα του Ιμπραήμ που είχε καθυποτάξει όλη την Πελοπόννησο, και μαζί με τα στρατεύματα του Κιουταχή Πασά, που δρούσαν στην Στερεά Ελλάδα, είχε οδηγήσει την Ελληνική Επανάσταση σε πολύ κρίσιμο σημείο. Αλλά, ο Θεός όπως είχε πει ο Κολοκοτρώνης υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του και φάνηκε ότι είχε δίκιο από την εξέλιξη των γεγονότων. Η απελευθέρωση αυτή ήρθε στις 8 Οκτωβρίου του 1827 με τη Ναυμαχία του Ναυαρίνου.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
  1. "Ενθυμήματα Στρατιωτικά της Επανάστασης των Ελλήνων 1821-1822" Νικόλαου Κασομούλη, Εκδότης Απ. Α. Χαρίσης.
  2. "Παλαιών Πατρών Γερμανού Απομνημονεύματα", Εκδόσεις Βεργίνα.
  3. "Φωτάκου (Χρυσανθόπουλος Φώτιος) Απομνημονεύματα για την Επανάσταση του 1821", Εκδόσεις Βεργίνα.
  4. "Ιστορία της Μάνης" Αναργύρου Γ. Κουτσιλιέρη, Εκδόσεις Δ. Ν. Παπαδήμα.
  5. "Ιστορία του Ελληνικού Έθνους" Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου, Εκδόσεις Κάκτος.
  6. "Η Θρυλική Μάνη", Πάνος Ι.Καλλιδώνης.
  7. "Ιστορία της Μάνης", Κυριάκου Δ.Κάσση

Orson Bean: Η μαύρη λίστα του μακαρθισμού δεν είναι τίποτα μπροστά στο κυνήγι μαγισσών που έχει εξαπολύσει η αριστερά σήμερα

Ο θρυλικός Αμερικάνος κωμικός ηθοποιός  Orson   Bean  - πεθερός του αείμνηστου  Andrew   Breitbart  - περιέγραψε τις σύγχρονες εκστρατε...