Τετάρτη, 8 Νοεμβρίου 2017

Ιουλιανός ο Φιλόσοφος (ή Παραβάτης)

Ο Flavius Claudius Julianus γεννήθηκε το 331 στην Κωνσταντινούπολη. Ο πατέρας του Ιούλιος Κωνστάντιος ήταν ετεροθαλής αδελφός του Μεγάλου Κωνσταντίνου. Η μητέρα του Βασιλίνα, που καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια πέθανε πέντε μήνες μετά τη γέννηση του, ενώ ο πατέρας του δολοφονήθηκε τρεις μήνες μετά το θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου, όταν ο Ιουλιανός ήταν έξι ετών. Από πολύ μικρή ηλικία η εκπαίδευση του Ιουλιανού είχε ανατεθεί στον επίσκοπο Νικομήδειας Ευσέβιο, ο οποίος μάλιστα ήταν και συγγενής του από τη μητέρα τους. Αυτός τον εισήγαγε στη μελέτη των Αγίων Γραφών. Μετά τα επτά του χρόνια ανέλαβε την εκπαίδευση του ο σοφότατος ευνούχος Μαρδόνιος, ο οποίος ήταν παιδαγωγός και της μητέρας του και υπήρξε βαθύτατος γνώστης της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας και φιλοσοφίας. Ο σοφός αυτός δάσκαλος, που ο Ιουλιανός τον υπεραγαπούσε, του εδίδαξε τον Πλάτωνα, τον Όμηρο και τους άλλους κλασσικούς συγγραφείς, και του ενέπνευσε απέραντη λατρεία για την Αρχαία Ελλάδα και για καθετί το ελληνικό. Μετά το θάνατο του Ευσεβείου (το 342) ο αυτοκράτορας Κωνστάντιος, ο οποίος συνεχώς υποπτευόταν τα δύο εξαδέλφια του ότι είχαν βλέψεις στο θρόνο, τα έκλεισε στο φρούριο Μάκελλο της Καππαδοκίας όπου τα παρακολουθούσαν σε κάθε τους βήμα άνθρωποι του. Εκεί ο Ιουλιανός, όπως διηγείται ο ίδιος, επέρασε τα χειρότερα χρόνια της ζωής του μέσα στη στέρηση της ελευθερίας και στην απομόνωση. Έξι χρόνια διήρκεσε αυτή η κράτηση κατά τα οποία ο Ιουλιανός επιδόθηκε αποκλειστικά στη μελέτη των αρχαίων Ελλήνων φιλοσόφων και των Γραφών. Το 347 μετά από άδεια του αυτοκράτορα Κωνστάντιου επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έγινε μαθητής του ειδωλολάτρη γραμματικού Νικοκλέους. Στη συνέχεια ο φιλύποπτος Κωνστάντιος τον απομακρύνει και πάλι από την πρωτεύουσα και τον στέλνει στη Νικομήδεια. Τότε ο νεαρός Ιουλιανός δέχθηκε την επίδραση του φιλοσόφου Λιβανίου και το 352 μυήθηκε από το φιλόσοφο Μάξιμο τον Εφέσιο στη λατρεία του Ηλίου. Το εντυπωσιακό είναι ότι παράλληλα με τη μύηση του αυτή ασκούσε κανονικά και τα χριστιανικά του καθήκοντα.
Το 351 ανακηρύχθηκε από τον Κωνστάντιο καίσαρ της Ανατολής (Μικρά Ασία, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτος) ο αδελφός του Ιουλιανού Γάλλος (351 -354). Ο αδελφός του Ιουλιανού έπεσε στη δυσμένεια του Κωνστάντιου και δολοφονήθηκε το 354. Στη δυσμένεια του αυτοκράτορα έπεσε και ο ίδιος ο Ιουλιανός ο οποίος φυλακίστηκε και κινδύνευσε να θανατωθεί, αλλά σώθηκε με την επέμβαση της αυτοκράτειρας Ευσεβίας, συζύγου του Κωνστάντιου, η οποία τον συμπαθούσε και τον βοήθησε κατά την κρίσιμη εκείνη στιγμή. Ο αυτοκράτορας όρισε νέο τόπο διαμονής (στην πραγματικότητα εξορίας) του Ιουλιανού την Αθήνα (αρχές του 355). Δεν ήταν δυνατόν να φανταστεί μεγαλύτερη χαρά από το να ευρεθεί στην πόλη της Παλλάδας Αθηνάς στην πολυαγαπημένη του πόλη, όπως την χαρακτηρίζει. Εκεί παρακολούθησε μαθήματα Ρητορικής και Φιλοσοφίας στη Σχολή του Χριστιανού ρήτορα Προαιρέσιου. Επίσης στην Αθήνα είχε δύο εξαιρετικούς συμμαθητές από την Καππαδοκία, τον Βασίλειο και τον Γρηγόριο, τους οποίους συναναστρεφόταν και συζητούσε μαζί τους φιλοσοφικά και θεολογικά θέματα.

Ο ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΩΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΚΑΙ ΩΣ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ

Εκτός των άλλων ο Ιουλιανός υπήρξε ένας πολύ παραγωγικός συγγραφέας και ένας αρκετά σημαντικός στοχαστής. Όλα του τα έργα τα έγραψε στην ελληνική γλώσσα την οποία είχε ως μητρική γλώσσα παρά το γεγονός ότι δεν ήταν φυλετικά Έλληνας παρά μόνο, ψυχικά και πνευματικά. Το πρώτο από τα έργα του, που διασώθηκαν είναι το «Εγκώμιον εις τον αυτοκράτορα Κωνστάντιον», το οποίο έγραψε το 355 όταν αναγορεύθηκε καίσαρας. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Γαλατία έγραψε τα: «Ευσεβίας της βασιλίδος εγκώμιον», «Περί των του αυτοκράτορος πράξεων ή περί βασιλείας», «Παραμυθητικός εις εαυτόν, επί τη εξόδω του αγαθωτάτου Σαλλουστίου» και άλλα. Στο διάστημα που βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη ως αυτοκράτορας έγραψε τα εξής: Κρόνια (δεν σώζονται) «Λόγος εις απαίδευτους κύνας», «Προς Ηράκλειον κυνικόν». Στο τελευταίο διάστημα της ζωής του στην Αντιόχεια έγραψε: «Εις τον βασιλέα Ήλιον», «Εις την μητέρα των Θεών», και «Αντιοχικός η Μισοπώγων». Έγραψε επίσης και ένα έργο κατά των Χριστιανών το «Κατά Γαλιλαίων» από το οποίο σώζονται λίγα αποσπάσματα. Επίσης έγραψε και πάρα πολλές επιστολές εκ των οποίων σώζονται λίγες. Αυτές προσφέρουν σπουδαιότατα ψυχολογικά στοιχεία στο μελετητή. Σ' αυτές εμφανίζεται ο άνθρωπος Ιουλιανός απαλλαγμένος τόσο από το λογοτεχνικό φόρτο της εποχής του όσο και από τις συμβατικότητες του αξιώματος του. Η φιλοσοφία του Ιουλιανού δεν παρουσιάζει πρωτοτυπία. Ως φιλόσοφος είναι νεοπλατωνικός επηρεασμένος από τον Ιάμβλιχο. Επίσης η θεολογική φιλοσοφία του εμπνέεται από τη μυστικοπάθεια των ανατολικών θρησκειών της εποχής του. Ο εξαίρετος αυτός στοχαστής δεν κατάλαβε το ρεύμα της εποχής του και περιέπεσε σε πλάνη. Παρ' όλα αυτά όμως και σήμερα εξακολουθεί να μας συγκινεί η ευγένεια της ψυχής του και η ηθική του ακεραιότητα.

Ο ΙΟΥΛΙΑΝΟΣ ΚΑΙΣΑΡ ΤΗΣ ΓΑΛΑΤΙΑΣ  (355)

Ενώ είχαν περάσει έξι μήνες από την ημέρα που ο Ιουλιανός είχε πάει στην Αθήνα και ήταν απορροφημένος με τις σπουδές του, φτάνει ξαφνικά διαταγή του αυτοκράτορα Κωνστάντιου που τον καλούσε να πάει στο Μιλάνο. Εκεί «αντί του ξίφους που περίμενε να τον χτυπήσει, βρήκε μια θερμή υποδοχή στην αυτοκρατορική αυλή». 
 Το 355 ανακηρύχτηκε Καίσαρας και συνάρχοντας του Κωνστάντιου, παίρνει σύζυγο την αδελφή του αυτοκράτορα Ελένη και ανέλαβε τη διοίκηση της Γαλατίας και την υπεράσπιση των συνόρων του Ρήνου από τους Αλαμανούς και τους Φράγκους, που περνώντας τα σύνορα του Ρήνου εισέβαλαν στη Γαλατία προκαλώντας μεγάλες καταστροφές. Ο Ιουλιανός συγκρότησε σύντομα στρατό από 13.000 άντρες, ελευθέρωσε τη Γαλατία από τους Γερμανούς επιδρομείς και αφού πέρασε το Ρήνο μπήκε νικητής στο γερμανικό έδαφος. Σε μια μάχη που έγινε κοντά στο Στρασβούργο (το 357) νίκησε πέντε βασιλιάδες των εχθρών. Έτσι λοιπόν ο Ιουλιανός αναδείχτηκε σπουδαίος και ως στρατηγός. Ο Κωνστάντιος μαθαίνοντας για τα κατορθώματα του ξαδέρφου του άρχισε να υποπτεύεται ότι τάχα σχεδιάζει ανταρσία εναντίον του. Στέλνει λοιπόν διαταγή, με την οποία ζητούσε από τον Ιουλιανό να του στείλει το εκλεκτικότερο και μεγαλύτερο τμήμα του στρατού του για να το χρησιμοποιήσει στα ανατολικά σύνορα στον πόλεμο κατά των Περσών. Ο Ιουλιανός στην αρχή φάνηκε υποχωρητικός για χάρη της ομόνοιας του κράτους. Τα στρατεύματα όμως της Γαλατίας που αγαπούσαν πολύ τον Ιουλιανό δεν δέχονταν να απομακρυνθούν από την πατρίδα τους και να πάνε να πολεμήσουν στη μακρινή Ανατολή. «Γι’ αυτό άρχισαν να αντιδρούν και η αντίδραση τους κατέληξε σε ανταρσία. Ανακήρυξαν τότε αυτοκράτορα τον Ιουλιανό χωρίς τη θέληση του (360 μ.Χ.). Μετά την ανακήρυξη του έστειλε πρεσβεία και γράμμα στον Κωνστάντιο και τον βεβαίωνε πως εξακολουθεί να παραμένει πιστός σ' αυτόν και πως αποδέχτηκε την εκλογή του ως Αυγούστου, για να προλάβει κάτι το χειρότερο, γιατί αν αντιστεκόταν στον εξοργισμένο στρατό θα τον σκότωναν και θα εξέλεγαν κάποιον άλλο ως αυτοκράτορα, κι έτσι η κατάσταση θα ξέφευγε από τα χέρια της νόμιμης εξουσίας και θα καταντούσε σε αναρχία». Ο Κωνστάντιος απέρριψε τις προτάσεις του Ιουλιανού. Οι δύο άνδρες δεν ήταν πλέον δυνατόν να συμφιλιωθούν. Η μεταξύ τους σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη. Άρχισαν να ετοιμάζουν τους στρατούς τους για την τελική αναμέτρηση που θα έκρινε τα πάντα. Ο Ιουλιανός αφού τακτοποίησε τις υποθέσεις της Γαλατίας αναχώρησε με μεγάλη ταχύτητα προς τη Βαλκανική Χερσόνησο και ακολουθώντας πορεία παράλληλη προς τον ποταμό Δούναβη έφτασε μετά από δεκατέσσερις ημέρες στη Ναϊσό, την πατρίδα των προγόνων του. Ο Κωνστάντιος εν τω μεταξύ από την Ανατολή που βρισκόταν προχωρούσε προς την Κωνσταντινούπολη, αλλά ξαφνικά πέθανε καθ' οδόν στην Κιλικία (361). Ο Ιουλιανός αναγνωρίστηκε αυτοκράτορας όλης της αυτοκρατορίας.

ΕΛΛΗΝΟΛΑΤΡΙΑ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ
ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο Ιουλιανός από τα παιδικά του χρόνια είχε γαλουχηθεί στα νάματα του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Ένιωθε για την αρχαία Ελλάδα όχι απλό θαυμασμό αλλά αγάπη βαθιά και αποκλειστική. Πίστευε ότι η φυλή (η ελληνική) που είχε δημιουργήσει τον απαράμιλλο ελληνικό πολιτισμό, ήταν εκλεκτή φυλή του Θεού. Ο δάσκαλος του Λιβάνιος, επαινώντας τον Ιουλιανό τον χαρακτηρίζει Έλληνα. Ο ίδιος ο ελληνολάτρης αυτοκράτορας, φωνάζει με υπερηφάνεια: «Έλλην ειμί». Ιδού τι γράφει χαρακτηριστικά ο Εσσέλιγγ «... είχε την συνείδησιν ότι ήτο Έλλην μάλλον ή Ρωμαίος, τούτο δε, καθώς φαίνεται, διότι εγεννήθη εν Κωνσταντινουπόλει και ανετράφη εν τη Ανατολή. Αλλ' η ανατροφή του και ο παράφορος σεβασμός του προς τους μεγάλους ποιητάς και συγγραφείς της Ελλάδος τον απέσπασαν από της Χριστιανικής πίστεως. Είναι περίεργον ότι ουδέποτε επεσκέφθη την Ρώμην, αν και επεκράτει εν Ρώμη η θρησκεία των εθνικών, και ότι την λατινικήν γλώσσαν έμαθεν εν Γαλατία, όταν μετέβη εκεί ως αρχιστράτηγος. Ελληνιστί συνήθως ωμίλει και την ελληνικήν μετεχειρίζετο και γράφων και διαλογιζόμενος». Όνειρο του ήταν η αναγέννηση του Ελληνισμού. Όταν λοιπόν έγινε αυτοκράτορας προσπάθησε να επαναφέρει την ειδωλολατρεία ως επίσημη θρησκεία του Κράτους, πιστεύοντας ότι θα ξανάρχιζε η καλλιέργεια των ελληνικών γραμμάτων και η ανάπτυξη των καλών τεχνών που τον είχαν καταγοητεύσει με το κάλλος τους. Η πρώτη ενέργεια του όταν έγινε αυτοκράτορας ήταν να εκδόσει ένα διάταγμα ανεξιθρησκίας. Συγχρόνως έδωσε εντολή να ανοίξουν οι αρχαίοι ναοί και να τελούνται οι θυσίες στους αρχαίους θεούς. Παρ' όλο τον ενθουσιασμό του για την αρχαία θρησκεία δεν έκανε συστηματικούς διωγμούς κατά των Χριστιανών για να μην προκαλέσει κοινωνική αναστάτωση. Πήρε όμως ορισμένα μέτρα κατά των Χριστιανών και της Χριστιανικής Εκκλησίας. Συγκεκριμένα: Κατάργησε το περίφημο Λάβαρο του Αγίου Κωνσταντίνου, απομάκρυνε τους Χριστιανούς από τις υψηλές θέσεις του στρατού και της αυλής, αφαίρεσε από τη χριστιανική εκκλησία τα προνόμια της και με το «Περί Παιδείας» διάταγμα απαγόρευε στους χριστιανούς καθηγητές να διδάσκουν Φιλοσοφία, Ρητορική και Φιλολογία. Όμως η απόπειρα του ήταν καταδικασμένη. Το ρεύμα της Ιστορίας δεν ήταν δυνατόν να γυρίσει πίσω. Η αρχαία θρησκεία με τους Ολύμπιους Θεούς είχε οριστικά πεθάνει. Ο ιδεαλιστής και ονειροπόλος αυτοκράτορας έπεσε θύμα του ίδιου του ονείρου του.
Η προσπάθεια του ήταν μάταιη. Ο χρησμός της Πυθίας μιλούσε με σαφήνεια και επιγραμματικότητα για το θάνατο της αρχαίας θρησκείας και επομένως για τη ματαιότητα της απόπειρας του Ιουλιανού: Πέστε στο βασιλιά / πως σωριάστηκε κάτω / η αυλή, η περίτεχνη, / πως ο Απόλλωνας δεν έχει πια στέγη / ούτε δάφνη μαντική, / ούτε πηγή που κελαρύζουν τα νερά της / πάει πια βουβάθηκε και το νερό που μιλούσε

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ

Ο Ιουλιανός με τα διάφορα μέτρα που πήρε πέτυχε να ανορθώσει τα οικονομικά του κράτους και να βελτιώσει τη διοίκηση του. Πρώτα-πρώτα μείωσε τους φόρους με αποτέλεσμα να ανακουφιστεί ο λαός από τη βαριά φορολογία του Κωνστάντιου. Επίσης αναδιοργάνωσε τη δημόσια συγκοινωνία. Αυτό του το αναγνωρίζουν και οι αντίπαλοι του Χριστιανοί. Με ιδιαίτερο ζήλο ασχολήθηκε ο φιλόσοφος αυτοκράτορας με τη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης. Αντιμετώπιζε την έννοια του «δικαίου» ως τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτείας. Οι νόμοι διατυπώθηκαν με μεγαλύτερη σαφήνεια. Ο μεγαλοφυής αυτός αυτοκράτορας επεχείρησε μεταρρυθμίσεις και στο στρατό. Με διαταγή του οι στρατιώτες άρχισαν να γυμνάζονται καθημερινά υπό τις διαταγές των νέων ικανών διοικητών τους. Επίσης αύξησε αισθητά τους μισθούς των στρατιωτικών από τους οποίους απέκλεισε τους χριστιανούς. Καθάρισε τη δημόσια διοίκηση από τους αγράμματους και ανίκανους υπαλλήλους και μείωσε τον αριθμό τους. Ακόμη περιόρισε τις δαπάνες του κρατικού ταχυδρομείου. Στον τομέα της παιδείας επραγματοποίησε αληθινή μεταρρύθμιση στοχεύοντας στην άνοδο της ποιότητας της, η οποία, πίστευε, ότι θα επιτυγχανόταν με την ενίσχυση των κλασσικών ελληνικών σπουδών. Προς το σκοπό αυτό διέθεσε άφθονα χρήματα. Τέλος με ένα διάταγμα του κατάργησε την υπερβολική πολυτέλεια και σπατάλη του παλατιού και καθιέρωσε απλότητα και συνετή διαχείριση.

ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΥΑ ΤΩΝ ΠΕΡΣΩΝ
ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ (363).
ΓΕΝΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Επειδή ο περσικός κίνδυνος ολοένα αυξανόταν, ο Ιουλιανός ετοίμασε εκστρατεία κατά των Περσών. Με ταχύτατη πορεία διασχίζει τη Μικρά Ασία με μεγάλο στρατό και φθάνει στην Αντιόχεια. Από εκεί το Μάρτιο του 363 ξεκινάει με πρόγραμμα όχι απλώς να αποκαταστήσει το ανατολικό σύνορο της Αυτοκρατορίας αλλά να κατακτήσει το Βασίλειο των Περσών. Ο στρατός του αριθμούσε 65.000 άνδρες.
Προχωρεί προς την Ασσυρία και από εκεί πλησιάζει στην Κτησιφώντα την πρωτεύουσα των Περσών. Στις πρώτες συγκρούσεις νίκησε τους Πέρσες. Αλλά σε κάποια αιφνιδιαστική επίθεση των εχθρών τραυματίστηκε θανάσιμα στο συκώτι από άγνωστης προέλευσης δόρυ κατά τη μαρτυρία του Αμμιανού Μαρκελλίνου που ήταν φίλος του και αυτόπτης μάρτυρας. Τις τελευταίες του στιγμές τις πέρασε περιτριγυρισμένος από φίλους του φιλόσοφους με τους οποίους συζήτησε για την αθανασία και την ευγένεια της ψυχής, όπως ο Σωκράτης. Ο φιλόσοφος αυτοκράτορας έφυγε από αυτή τη ζωή με την πεποίθηση ότι από το χειρότερο πηγαίνει προς το καλύτερο και με τη χαρά ότι θα βρεθεί κοντά στο θεϊκό Πλάτωνα στο Σωκράτη και στον Πυθαγόρα που τόσο πολύ τους αγάπησε στη ζωή του. Η σορός του μεταφέρθηκε και τάφηκε ύστερα από δύο μήνες στην Ταρσό. Έτσι πέθανε στα τριαντατρία του χρόνια ο αυτοκράτορας Ιουλιανός «μια από τις πιο προικισμένες ευγενείς και αξιολάτρευτες μορφές της παγκόσμιας ιστορίας». 
Ο Αυστριακός ιστορικός Ernest Stein γράφει για τον Ιουλιανό ότι «σε πείσμα της πλάνης του υπήρξε ένας από τους πιο ευγενικούς και πιο καλλιεργημένους χαρακτήρες της παγκόσμιας ιστορίας, και ίσως ο πιο άξιος να γίνει αγαπητός».
.
Ernst Edward Aurel Stein (19 Σεπτεμβρίου 1891, στο Jaworzno - 25 Φεβρουαρίου 1945, στο Fribourg ) ήταν Αυστριακός-Εβραϊκός Βυζαντινολόγος και ιστορικός της ύστερης αρχαιότητας .
Σπούδασε κλασική φιλολογία και ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης (διδακτορικό 1914), όπου οι καθηγητές του συμπεριλάμβαναν τους Ludo Moritz Hartmann , Eugen Bormann και Wilhelm Kubitschek . Από το 1919 εργάστηκε ως λέκτορας στο πανεπιστήμιο και το 1927 μετακόμισε στη Φρανκφούρτη επί του Μάιν ως υπάλληλος του Römisch-Germanische Kommission. Το 1931 ονομάστηκε αναπληρωτής καθηγητής βυζαντινής και αρχαίας ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου , στη συνέχεια δίδαξε τις τάξεις ως επισκέπτης καθηγητής στις Βρυξέλλες και στο Καθολικό Πανεπιστήμιο της ΟυάσιγκτονΤο 1937 διορίστηκε καθηγητής βυζαντινής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Leuven . Για ένα χρονικό διάστημα, έζησε στη Γαλλία με ψευδώνυμο και το 1942 μετακόμισε στη Γενεύη , όπου δίδαξε μαθήματα μέχρι το θάνατό του το 1945. [1 ]

Άρθρο 58; Των Μπολσεβίκων γιά την εξόντωση των κληρικών

Από το βιβλίο  «Εχθρός του Λαού» , η σταυρική πορεία του Αγίου Νεομάρτυρα π. Παύλου Ανσίμωφ (1891-1937), εκδόσεις «Αρχονταρίκι», 2015, σελ....