Πέμπτη, 31 Μαρτίου 2016

ΕΟΚΑ 1η Απριλίου 1955

ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ 31ης Μαρτίου προς την 1η Απριλίου 1955. Σπίτι Πατσαλοσαββή, περιοχή Κέρμια», Λευκωσία. Ο Διγενής πηγαινοέρχεται ώρες πριν νευρικά στο μικρό διάδρομο. Στο πρόσωπό του εμφανής η αγωνία. Τα μαύρα του μάτια ρίχνουν  σκόρπιες βολές στο ταβάνι, τις πόρτες, τα παράθυρα, τα έπιπλα, παντού, αλλά κυρίως κεραυνοβολεί τον φρουρό του Γρηγόρη Γρηγορά, που τον κοιτάζει συνέχεια σε ό,τι κάνει. Σκεφτικός και αμίλητος πάντα ο Γρηγοράς.

ΚΟΙΤΑΖΕΙ το ρολόι του κάποια στιγμή ο Διγενής. Το ξανακοιτάζει σε δευτερόλεπτα μέσα. Το κοιτάζει και πάλι. Δεν εννοεί να το αφήσει στο αέναο διάβα του. Όπως και δεν αφήνει ήσυχο ούτε και το μεγάλο του μουστάκι, που το στρίβει, όλο το στρίβει. Τα λεπτά τού φαίνονται χρόνος, τα δευτερόλεπτα μέρες. Τα βήματά του στο πάτωμα αργά, αλλά σταθερά, που ήταν και ο μόνος θόρυβος στο φτωχόσπιτο μέσα, με μια μόνο ηλεκτρική λάμπα αναμμένη να εμβάζει με τον τρόπο της στο πνεύμα της ελπίδας και του φωτός την κρίσιμη εκείνη ώρα.

Και όμως, να:

«Πλησιάζει η ώρα δράσεως. Περί 0.30 αντιλαμβάνομαι μικράν διακοπήν ρεύματος, αλλά άνευ τινός αποτελέσματος. Τι συμβαίνει; Απέτυχεν η προσπάθεια κατασβέσεως των φώτων;  Μετά παρέλευσιν λεπτών τινών από καθορισθείσαν ώραν 0.30 ακούονται αι πρώται εκπυρσοκροτήσεις και ακολουθούν και άλλαι και, τέλος, η τελευταία ήτις ήτο εις έντασιν και η μεγαλυτέρα…» («Ημερολόγιο Διγενή», έκδοση των Άγγλων 1957)

ΤΟ μαρτύριο του Αρχηγού της ΕΟΚΑ στο σημείο αυτό τελειώνει. Η πολυσχιδής προσπάθεια για την απελευθέρωση της Κύπρου από τον αγγλικό ζυγό και Ένωσή της με τη μάνα Ελλάδα παίρνει επιτέλους μπρος. Οι Έλληνες Κύπριοι, υπό την καθοδήγησή του, ρίχνονται στο καμίνι της πάλης με το θάνατο. Τα μαρμαρένια αλώνια του μυθικού Διγενή ξαναζωντανεύουν. Οι Μαραθώνες, οι Θερμοπύλες και οι Σαλαμίνες επανέρχονται και στήνονται μπροστά σ’ όλους, δείχνοντας το δρόμο του χρέους και της τιμής….

«Με την βοήθειαν του Θεού, με πίστιν εις τον τίμιον αγώνα μας, με  την συμπαράστασιν ολοκλήρου του Ελληνισμού και με την βοήθειαν των Κυπρίων, αναλαμβάνομεν τον αγώνα δια την αποτίναξιν του αγγλικού ζυγού, με σύνθημα εκείνο το οποίο μας κατέλειπαν οι πρόγονοί μας ως ιεράν παρακαταθήκην:. Ή ταν, ή επί τας!..»

Τα μάτια του Αρχηγού φωτίζονται με μιας και μεταδίδουν στον Γρηγορά το αίσθημα της αυτοπεποίθησης, της αυτοθυσίας και της καρτερίας. Ο αγώνας αρχίζει. Δουλεία αιώνων, σκλαβιά και φυλακή αναταράζονται και στριμώχνονται στον τοίχο. Οι αλυσίδες της αποικιοκρατίας ραγίζουν και ο αποχωρισμός των κρίκων είναι πια θέμα χρόνου…

«Ο αγών θα είναι σκληρός. Ο δυνάστης διαθέτει τα μέσα και τον αριθμόν. Ημείς διαθέτομεν τήν ψυχήν, έχομεν και το δίκαιον με το μέρος μας. Γι’ αυτό και θα νικήσωμεν…»  ΑΥΤΟ ήταν το σκηνικό που διαδραματίστηκε το ιστορικό εκείνο βράδυ στο σπίτι που διέμενε κρυφά ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ, ο «Θείος», ο Διγενής. Κι αυτός, ο τυχερός, που έζησε το σκηνικό ήταν ένας και μόνο: Ο μ. σήμερα Γρηγόρης Γρηγοράς, από τη Λύση, πρώτος εξάδελφος του σταυραετού του Μαχαιρά Γρηγόρη Αυξεντίου. Συγκλονιστική και συγκινητική η μαρτυρία του, που έδωσε στον γράφοντα:

«Το σπίτι κοντά στο «Τράφικ» το είχαμε νοικιάσει από τον εργολάβο οικοδομών Πατσαλοσαββή, ο οποίος ήταν μέλος της ΕΟΚΑ. Ενοικιαστές το ζεύγος Πασχάλη και Κικής Παπαδόπουλου, που στην αρχή ήσαν αρραβωνιασμένοι. Το σπίτι ήταν δυάρι, με την κύρια είσοδο στ’ ανατολικά. Ο Αρχηγός έμενε στο βορεινό δωμάτιο. Στο δωμάτιο αυτό είχαμε κατασκευάσει κρησφύγετο. Στο ίδιο δωμάτιο βρισκόταν επίσης το γραφείο του Αρχηγού. Το κρησφύγετο ήταν με καταπακτή και άνοιγε μόνο από μέσα, με κρίκο. Για το λόγο αυτό, όταν δεν υπήρχε κανένας σ’ αυτό, παρέμενε πάντα ανοικτό. Η είσοδος του κρησφυγέτου καλυπτόταν με μωσαϊκά μάρμαρα.

«Εγώ κοιμόμουν στο νότιο υπνοδωμάτιο όταν έλειπε το αντρόγυνο και η κύρια ενασχόλησή μου ήταν η φύλαξη του Αρχηγού. Όταν στο σπίτι βρισκόταν και το αντρόγυνο, έπεφτα σε καναπέ στο μικρό χολ. Είχα στην κατοχή μου ένα «Τόμιγκαν», ενώ ο Αρχηγός κρατούσε πάντα το πιστόλι του, ένα κοντόκανο 38άρι. Ο Διγενής απασχολείται όλη σχεδόν την ημέρα με την προετοιμασία του αγώνα. Έγραφε, μελετούσε, σχεδίαζε, έβλεπε την αλληλογραφία και απαντούσε, ετοίμαζε προκηρύξεις. Κάθε τόσο έκανε μικρά διαλείμματα, κατά τα οποία πηγαινοερχόταν στον μικρό διάδρομο. Όταν νύχτωνε, όμως, παγαίναμε μαζί περίπατο σε μια κοντινή περιοχή – «καφκάλα» με άγρια βλάστηση – όπου ο Αρχηγός ανάπνεε καθαρό αέρα και μυριζόταν συνήθως το θρουμπί, το οποίο του άρεσε υπερβολικά.

»Στο σπίτι αυτό μείναμε δυο και πλέον μήνες – μέχρι και αρκετές μέρες μετά την 1η Απριλίου. Εκεί ερχόταν 1-2 φορές τη βδομάδα ο γενικός σύνδεσμος της Λευκωσίας Γιαννάκης Δρουσιώτης, που είχε το ψευδώνυμο «Αβέρωφ». Επειδή συνήθως το ζεύγος Παπαδόπουλου έλειπε, έκανα και τον μάγειρα.»

»Όταν κόντεψε η έναρξη του αγώνα, είχα συνοδέψει τον Αρχηγό σε αρκετές συναντήσεις που αφορούσαν στην προετοιμασία του αγώνα. Στις διακινήσεις μας αυτές χρησιμοποιούσαμε ένα «Βόξολ» της Οργάνωσης, με οδηγό τον Πασχάλη Παπαδόπουλο. Μπροστά αυτός με τη γυναίκα του συνήθως, και στο πίσω κάθισμα εγώ με τον Αρχηγό. Σαν οικογένεια. Το όπλο μου στις περιπτώσεις αυτές ήταν ένα πιστόλι και όχι το αυτόματο «Τόμιγκαν» και, βέβαια, ο Αρχηγός κρατούσε πάντα το πιστόλι του, το οποίο δεν αποχωριζόταν. Οι συναντήσεις ήσαν με τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, στο Μετόχι του Κύκκου, στο σπίτι του Λάμπρου Καυκαλίδη, στον Άγιο Δομέτιο και στο σπίτι του Κώστα Μιχαλόπουλου, στο Στρόβολο. Στα δυο αυτά σπίτια έβλεπε συνήθως τομεάρχες ο Διγενής, μεταξύ των οποίων και τον Αυξεντίου. Ένα τρίτο σπίτι συναντήσεων ήταν και εκείνο του Χριστάκη Ελευθερίου, στον Άγιο Κασσιανό, όπου ο Αρχηγός είδε τους ομαδάρχες Λευκωσίας. Είχαμε πάει ακόμα στον Σαϊττά, όπου ο Διγενής συνάντησε τους ομαδάρχες Λεμεσού. Οδηγός στην περίπτωση αυτή ήταν ο Χριστάκης Μασωνίδης.

»Την Πέμπτη 31 Μαρτίου 1955, ο Αρχηγός είχε δώσει τις τελευταίες οδηγίες στον Δρουσιώτη και όλα πια ήσαν έτοιμα για την έναρξη του αγώνα. Όσο ήταν μέρα φαινόταν σχετικά ήρεμος, παρόλο που καταλαβαίναμε ότι είχε αγωνία για το ξεκίνημα. Η αγωνία του όμως είχε αυξηθεί με το που βράδιασε, κι αυτό έγινε αντιληπτό για καλά από μένα. Είχε μια νευρικότητα, η οποία κάθε τόσο εξωτερικευόταν με ξεσπάσματα, όπως ερωτήσεις «θα πετύχουν αυτοί βρε;». Του απαντούσα «ναι Αρχηγέ», αφού, ξέροντας τους συναγωνιστές μας στη Λευκωσία, είχα την πεποίθηση ότι θα πετύχαιναν. Ήσαν παιδιά δοκιμασμένα, αποφασισμένα.

»Όσο περνούσε η ώρα η αγωνία του Αρχηγού κορυφωνόταν, κι αυτό φαινόταν από τις κινήσεις του πηγαινοερχόμενος  στο σπίτι. Διέτρεχε συνεχώς το διάδρομο, σταματούσε απότομα δίνοντάς μου την εντύπωση πως κάτι σκεφτόταν, έστριβε το μουστάκι, επέστρεφε πίσω και ξανά από την αρχή. Όταν πλησίασαν τα μεσάνυχτα, τα βήματά του πήραν γοργότερο ρυθμό. Είχαν περάσει όμως οι 12 και δεν είχαν ακουστεί ακόμα οι προγραμματισμένες εκρήξεις, οπότε ο Αρχηγός δεν συγκρατιόταν πια.

– Δεν σου το έλεγα εγώ πως δεν θα πετύχουν; μου είπε όχι μια φορά.

– Αρχηγέ θα πετύχουν, του έλεγα, παρόλο που, στην αμηχανία μου μέσα, δεν ήξερα τι να πω.

»Είχαν περάσει 2-3 λεπτά από την μισή ώρα, όταν ακούστηκαν εκρήξεις με έντονη την ακουστική ένταση. Ο Αρχηγός τότε ηρέμησε. Αναφώνησε, μάλιστα κι ένα ανακουφιστικό «δόξα σοι ο Θεός».

– Να μην ξεχνάς, μου είπε, ότι η καλή αρχή είναι το ήμισι του παντός.

Ήταν τόσο δυνατή η φωνή του στα λόγια αυτά, που μου έμεινε για πάντα στ’ αφτιά. Γελούσαν και τα μουστάκια,που λέμε.\

»Εκείνο το βράδυ ο Αρχηγός κοιμήθηκε δυο ώρες – από τις τρεις μέχρι και τις πέντε το πρωί, ενώ εγώ καθόλου. Ήμουν συνέχεια στη μικρή τζαμαρία του χολ, με το αυτόματο και τις σφαίρες δίπλα μου σε καρέκλα επιτηρώντας την περιοχή. Και όντως, από τη θέση που ήμουν είχα ευρύ πεδίο ορατότητας. Λίγος ύπνος με πήρε μόνο γύρω στις δέκα το πρωί…»

Ο ΓΡ. ΓΡΗΓΟΡΑΣ ήταν βοηθός του Διγενή κατά την περίοδο έναρξης του αγώνα. Του τον είχε εισηγηθεί ο Ευάγγελος Ευαγγελάκης, πρώτος τομεάρχης Λευκωσίας, ο οποίος ήταν κοντά στον Αρχηγό της ΕΟΚΑ πολύ πριν από την έναρξη του αγώνα. Γρηγοράς και Ευαγγελάκης γνωρίζονταν καλά, αφού και οι δυο ανήκαν στην ΠΕΟΝ (Παγκύπρια Εθνική Οργάνωση Νεολαίας), που είχε ιδρυθεί το 1952, με Γ.Γ. τον Σταύρο Ποσκώτη. Αρχές του 1955 ο Διγενής είχε αναθέσει άλλα καθήκοντα στον Ευαγγελάκη, οπότε αυτός πρότεινε τον Γρηγορά ως αντικαταστάτη του, σωματοφύλακα και βοηθό του Διγενή για όλα. Μέχρι και μάγειρα. Έτσι, ο Γρηγοράς βρέθηκε κοντά στον Αρχηγό τις μέρες έναρξης του αγώνα.

ΣΤΑ μέσα του 1955, ο Γρηγοράς ακολούθησε το Διγενή στην Κακοπετριά, όπου είχε στήσει το Αρχηγείο του στο ξενοδοχείο «Εκάλη», του Κουντούρη. Εκεί ο Αρχηγός της ΕΟΚΑ ασχολήθηκε επισταμένα με την οργάνωση του αντάρτικου στο Τρόοδος, το οποίο πήρε σάρκα και οστά από τον Σεπτέμβρη του ίδιου χρόνου. Το αντάρτικο στον Πενταδάκτυλο λειτουργούσε από την έναρξη του αγώνα, όταν είχαν καταφύγει εκεί οι Γρηγόρης Αυξεντίου και Στυλιανός Λένας στους οποίους στη συνέχεια προστέθηκαν και άλλοι, όπως οι Φώτης Παπαφώτης, και Θάσος Σοφοκλέους.

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΣ σύντροφος και φρουρός του Αρχηγού στην Κακοπετριά ο Γρηγοράς, ο οποίος όταν, στη συνέχεια, ο Διγενής είχε βρεθεί στο λημέρι των Σπηλιών, διορίστηκε τομεάρχης περιοχής Σολέας. Συνελήφθη τον Απρίλη του 1956 μετά από προδοσία, σε κρησφύγετο κοντά στο χωριό Οίκος Μαραθάσας. Υπέστη φρικτά βασανιστήρια, δικάστηκε και καταδικάστηκε σε πολύχρονη φυλάκιση. Μεταφέρθηκε σε φυλακές της Αγγλίας, όπου και παρέμεινε μέχρι τον Αύγουστο του 1960, όταν ανακηρύχθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία.

ΘΕΛΗΜΑ ΘΕΟΥ και προσταγή της Ιστορίας το έπος του 1955-59.
ΤΙΜΗ και καμάρι για τον Ελληνισμό της Κύπρου ο απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ.
ΜΟΝΑΔΙΚΟ στο παγκόσμιο στερέωμα γεγονός, που άφησε άφωνη ολόκληρη την υφήλιο.
ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ πηγή παραδειγματισμού, για λαούς που επιζητούν την ελευθερία τους.
ΦΑΡΟΣ εθνικού καθήκοντος και οδοδείκτης ορθής και σωτήριας πορείας.
ΑΠΤΟ δείγμα εμμονής σε πανανθρώπινες αξίες και αρχές δικαίου.
Ήταν 1η Απριλίου π’ άνοιξαν οι ουρανοί

ν’ αγκαλιάσουν την ΕΟΚΑ και το Γρίβα Διγενή.

Ήταν το ’55 έπος μέγα και τρανό

καύχημα για το λαό μας, για τον τύραννο ξινό.

Ήταν δόξα  κάθε μάχη, κάθε σκλάβου η φωνή

και για τους Εγγλέζους αίσχος της κρεμάλας το σχοινί.

Ήρωες ξυπνάτε πάλι και ξανά βρεθείτε μπρος

για ν’ αρχίσει ένας νέος για ιδανικά  χορός.

Κι εσύ κόσμε ξεσηκώσου κι έβγα στα καμπαναριά

γιατί μόνο με αγώνες έρχεται Ελευθεριά…

ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ

1η τ’ Απρίλη

ΠΗΓΗ    

Orson Bean: Η μαύρη λίστα του μακαρθισμού δεν είναι τίποτα μπροστά στο κυνήγι μαγισσών που έχει εξαπολύσει η αριστερά σήμερα

Ο θρυλικός Αμερικάνος κωμικός ηθοποιός  Orson   Bean  - πεθερός του αείμνηστου  Andrew   Breitbart  - περιέγραψε τις σύγχρονες εκστρατε...